Marrëveshja Kosovë-EFTA hyn në fuqi dhe nis pakoja e parë eksporti

Nga data 1 tetor 2026, hyn në zbatim të plotë Marrëveshja e Tregtisë së Lirë ndërmjet Republikës së Kosovës dhe vendeve anëtare të Bashkimit Europian të Tregtisë së Lirë (EFTA). Kjo marrëveshje përfshin katër shtete kryesore: Zvicrën, Norvegjinë, Islandën dhe Lihtenshtajnin. Hyrja në fuqi e këtij instrumenti tregtarë shënon një hap strategjik për ekonominë e vendit, duke hapur rrugën për eksportuesit kosovarë drejt tregjeve me fuqi të lartë blerëse. Në kuadër të kësaj ngjarjeje, Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINTI) ka organizuar nisjen zyrtare të pakos së parë të eksportuar drejt tregut EFTA.

Ngjarja e simbol dhe praktishi është mbajtur në pikën kufitare Dheu i Bardhë, ku pakoja u nis në orën 13:00. Shpërndarësja e marrëveshjes është kompania "Green House", e cila në këtë mënyrë bëhet subjekt i parë që realizon eksport të drejtpërdrejtë nën kornizën e re ligjore. EFTA-ja, si blloq ekonomik, karakterizohet nga stabiliteti financiar dhe konsumi i lartë, gjë që ofron potencial të madh për shitjet e produkteve të prodhuara në Kosovë.

Zëvendësministri i Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Jeton Mehmeti, ka theksuar rëndësinë e këtij akti për bizneset vendase. Ai ka deklaruar: «Shënojmë zyrtarisht hyrjen në fuqi të marrëveshjes ndërmjet Republikës së Kosovës dhe shteteve anëtare të EFTA-s. Kjo marrëveshje përbën një hap të rëndësishëm për ekonominë e Republikës së Kosovës, kryesisht për bizneset tona, të cilave u jepet një hapësirë dhe një mundësi me katër tregje të fuqishme ekonomike, siç është Zvicra, Norvegjia, Lihtenshtajni dhe Islanda.» Mehmeti ka shtuar se marrëveshja krijon mundësi të reja qasjeje që ishin kufizuar ose përmbaheshin nga barrierat tarifare më parë.

Nga ana tjetër, ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari-Lila, ka marrë përhapur vëmendjen nga shërbimet dhe investimet. Ajo ka deklaruar se për herë të parë, kjo marrëveshje krijon mundësi të zgjeruara edhe për tregtinë e shërbimeve. Sektoret e përfshira janë gjenjte teknologjisë së informacionit dhe komunikimit, shërbimet profesionale, biznesore, transporti dhe ndërtimi. Kusari-Lila ka përcjellë mesazhin e qartë për strategjinë e shkuar: «Nga 1 tetori, synimi është i qartë: më shumë 'Made in Kosova' në tregjet e EFTA-s, më shumë eksporte, më shumë partneritete dhe më shumë investime.»

Të dhënat statistikore të paraqitura nga MINTI japin një pasqyrë të performancës tregtare të vitit të fundit. Sipas ministive, gjatë vitit 2025 Kosova eksportoi mbi 100.4 milionë euro mallra në vendet e EFTA-s. Në të njëjtin periudhë, importi nga këto vende arriti rreth 53 milionë euro. Kjo diferencë ka rezultuar në një bilanc pozitiv tregtar prej 47.4 milionë eurosh, një tregues i mirë se kërkesa për produkte kosovare në këto tregje po rritet. Skedat tregtore tregojnë dominimin e palos Zvicre në strukturën e eksporteve: nga vlera e përgjithshme e eksporteve në tregjet e EFTA-s, rreth 99.4 milionë euro ishin drejtuar drejt Zvicrës.

Miqtë strategjikë dhe partnerët ekonomikë shpresojnë se ky fillim do të jetë bazë për një rritje të vazhdueshme. Me hyrjen në fuqi të marrëveshjes, synohet jo vetëm rritja e vëmesë eksporteve të produkteve «Made in Kosova», por edhe krijimi i partneriteteve të reja industriale nga të tërheqja e investimeve direkte të huaja. Zbatimi i këtij angazhimi kërkon që bizneset të përgatiten shpejt për të shfrytëzuar familjet e reja tregtare, duke ofruar produkte konkurruese në cilësi dhe çmim në tregjet nordike dhe zvicerane.

Burimet: Lajmi.net; Telegrafi; TV Prizreni; Kallxo; IndeksOnline (klaster 11 outlets).