Çfarë po bën LPIS-i i Beratit me 100 fermerë dhe 35 mijë hektarë?
Para se të subvencionosh bujkun, duhet të dish ku është parcela. Pa harta, s'ka politikë. Berati po bën punë që askush s'po e tregon.
Punë e heshtur në Mal të Tomorit. 100 fermerë. Pesë fshatra. Verifikim parcelash në terren. Bashkëpunim mes Agjencisë Shtetërore të Kadastrës dhe Agjencisë Shtetërore të Informacionit Gjeohapësinor. Para nga BE-ja përmes EU4PropertyRights, i zbatuar nga UNOPS. Teknikisht — por teknikisht në kuptimin themelor — Shqipëria po ndërton Sistemin e Identifikimit të Parcelave të Tokës Bujqësore (LPIS).
Tingëllon i mërzitshëm. Është themelor.
Pse? Sepse pa një hartë të saktë të parcelave, asnjë politikë bujqësore s’funksionon. Nëse shteti do të japë subvencion për një hektar domate, duhet të dijë se ku është hektari. Nëse ka ankesë për mbivendosje pronash, duhet të ketë regjistër të bazuar në ortofoto. Nëse BE-ja do t’i ofrojë Shqipërisë pagesat direkte për fermerë përmes IACS-it (Sistemi i Integruar i Administrimit dhe Kontrollit) — kusht pa të cilin anëtarësimi bujqësor është i pamundur — Shqipëria duhet të ketë LPIS-in si para-infrastrukturë.
Me përkrahjen e Qendrës së Përbashkët të Kërkimeve të Komisionit Evropian (JRC), në fazën e parë u hartuan mbi 35,000 hektarë tokë bujqësore në qarkun e Beratit me GIS dhe ortofoto të 2025-ës. Faza e dytë — tani — e teston në terren: kush e punon, cili është kufiri, a ka mbivendosje.
Ky projekt s’del në lajme kryesore. S’ka deklarata politike. S’ka fotografi me kryeministër që pret shirit. Dhe pikërisht për këtë arsye, ai po bëhet. Punë burokratike — dokumentim, verifikim, metodologji fotointerpretimi — që 20 vjet më parë s’u bë sepse politikanët donin t’i jepnin subvencione pa harta. Sot po bëhet sepse BE-ja kërkon harta.
Zhurma e thotë pa hile: sikur qeveria e Ramës të komunikonte siç duhet, LPIS-i do të ishte histori e madhe. Do ishte dëshmi që administrata publike mund të punojë kur është nën presion të jashtëm dhe pa stuhi politike të përditshme. Në vend, ajo rri në një komunikatë të ATSH-së. Një fermer në Shqipëri sot ndoshta s’e di që toka e tij u fotografua nga ortofoto dhe që regjistri i parcelave të tij po bëhet pjesë e një sistemi evropian.
Kur shteti bën punë mirë, duhet të lavdërohet. Jo që të fshehë dështimet diku tjetër — por që të bëjë më shumë punë të ngjashme. 100 fermerë sot; 10 mijë nesër.
Burim: ATSH
— Redaksia ZHURMA