Pse LNG-ja preferohet ndaj gazifikimit të linjitit, sipas ekspertëve?

PRISHTINË — Kosova prodhon rreth 90 për qind të rrymës nga djegia e qymyrit, por dy opsione po shfaqen si alternativa: gazifikimi i linjitit, preferim i Qeverisë në detyrë, dhe integrimi në rrjetet rajonale të LNG-së (gazit të lëngshëm natyror), që e mbështet Uashingtoni.

Ambasada amerikane në Prishtinë ka deklaruar se SHBA-ja është "e gatshme të punojë me industrinë amerikane të energjisë dhe Qeverinë e Kosovës" për "të ardhme energjetike përmes LNG-së". Ushtruesja e detyrës, Albulena Haxhiu, ka bërë thirrje për "diskutime serioze me institucionet dhe ekspertët" rreth kostos dhe përfitimeve të gazit amerikan.

Eksperta e energjisë Laura Kryeziu — ish-koordinatore në projektin MCC për gazifikim — thotë se interkonjeksioni me Maqedoninë e Veriut është "opsioni më realist dhe më i arritshëm për dekadën e ardhshme". Ky projekt, me mbështetje ndërkombëtare dhe studim fizibiliteti nga MCC, do ta lidhte Kosovën me terminalin LNG-je aktiv në Greqi.

Gazsjellësi do të ishte rreth 86 kilometra i gjatë, me kosto rreth 100 milionë euro — pothuajse sa Kosova shpenzoi vetëm gjatë dy muajve të parë të 2026-tës (60 milionë euro) për importin e energjisë. Në pesë vjet, fatura totale e importit ka arritur afro 1 miliard euro.

Gazifikimi i linjitit nuk ka studim të detajuar as model financimi, theksoi Kryeziu. "Projekte të tilla kërkojnë investime qindra miliona apo miliarda euro, teknologji shumë të avancuar dhe nivel të lartë risku financiar." Ky opsion, sipas saj, "nuk duhet të jetë prioriteti i vendit në këtë moment".

Pippa Gallop nga Bankwatch i sheh të dy opsionet si "joreale" afatshkurt dhe klimatikisht të dëmshme. Gazifikimin e qymyrit e cilëson shumë më problematik: "Përdor sasi të mëdha uji që Kosova nuk i ka dhe mund të ndotë ujërat nëntokësore." LNG-ja, sipas saj, "mund të marrë dekada" dhe do të rriste varësinë ndaj gazit të kushtueshëm të importuar.

Të dyja opsionet bien ndesh me objektivat e BE-së për neutralitet klimatik deri më 2050. Kryeziu thotë se Kosova duhet të ndërtojë "sistem modern dhe të diversifikuar energjie" — investime në të ripërtërishme, ruajtje dhe modernizim rrjeti, me LNG-në si "zgjidhje tranzitore", jo synim strategjik.

Burim: Gazeta Express
— Redaksia ZHURMA