Pse gjoba 90-mijëshe nuk ndryshon monopolin e KEDS-it?
Kur shpërndarësi i vetëm i rrymës në Kosovë gjendet me 18 njehsorë të skaduar, problemi nuk është teknik — është strukturor: monopoli e di se gjoba është kosto operative, jo penale.
PRISHTINË — Tetëmbëdhjetë njehsorë elektrikë me afat të skaduar vlefshmërie, nëntëdhjetë mijë euro gjobë, dhe një kompani që vazhdon të operojë si shpërndarësi i vetëm i energjisë elektrike në Kosovë: vendimi i MINTI-t ndaj KEDS-it nuk është çështje teknike e kalibrimit. Është dëshmi e një vakumi rregullator ku monopoli mund të mos i mbajë as standardet bazike të matjes — dhe të dijë se sanksioni është i menaxhueshëm.
Sipas njoftimit zyrtar të Inspektoratit Qendror të Mbikëqyrjes së Tregut, gjatë muajit prill 2026 autoritetet kanë intensifikuar trajtimin e ankesave të konsumatorëve lidhur me devijimet në njehsorë. Nga 18 njehsorë të verifikuar, të gjithë rezultuan me afat të skaduar të vlefshmërisë metrologjike. Gjoba totale: 90,000 euro, e shpërndarë në 18 vendime. Ky veprim erdhi si reagim ndaj ankesave — jo si auditim proaktiv i infrastrukturës matëse të KEDS-it.
Ky dallim është thelbësor. Njehsorët me afat të skaduar nuk krijohen brenda natës — ata grumbullohen nëpërmjet dështimit sistematik të programeve të zëvendësimit dhe kalibrimit. KEDS-i, si operatori i vetëm i licencuar i rrjetit të shpërndarjes në Kosovë, ka detyrime të qarta lidhur me standardet metrologjike të matjes ndaj konsumatorëve. Prania e 18 rasteve në një cikël të vetëm inspektimi ngre pyetjen e pashmangshme: sa njehsorë të skaduar mbeten pa u kontrolluar, jashtë kahut të ankesave të dorëzuara?
Rrënja e problemit është strukturore. Kur mungon konkurrenca — dhe mungon plotësisht, sepse konsumatori kosovar nuk ka ku të shkojë tjetër — stimuli për të investuar në mirëmbajtjen e rregullt të infrastrukturës matëse bie me logjikë ekonomike. Njehsori i skaduar mund të devijojë në dëm të konsumatorit (faturë më e lartë nga matja e pasaktë) ose në dëm të KEDS-it (energji e pamatuar e pagueshme nga sistemi). Por i dëmtuar është gjithnjë konsumatori: ai as nuk zgjedh, as nuk ka mekanizëm të automatizuar rimëkëmbjeje. Vendimi i MINTI-t shqipton gjobë; nuk urdhëron rimbursim.
Fituesit e dukshëm të kësaj gjobe janë MINTI-i — i cili shfaqet si institucion aktiv — dhe konsumatorët ankimues, të cilëve u janë dëgjuar kërkesat. Por dy gjëra mungojnë nga narrativa zyrtare. E para: rregullatori sektorial i energjisë (ZRRE-ja) nuk është cituar në artikullin burimor lidhur me këtë konstatim. MINTI-i ka vepruar përmes Inspektoratit të Tregut. Çfarë roli ka pasur ose do të ketë rregullatori i specializuar i energjisë në këtë rast nuk është e qartë nga njoftimi zyrtar. E dyta: KEDS-i nuk është cituar me një plan korrigjues në artikullin burimor. Gjoba paguhet; çfarë vijon në procesin operacional mbetet jashtë njoftimit publik.
Kush nuk flet gjithashtu: konsumatorët që mund të kenë paguar fatura mbi bazën e njehsorëve të pasaktë. Njoftimi zyrtar nuk përmend regjistër publik të tyre apo procedurë të dedikuar ankimimi. Shteti ka gjobitur operatorin; çfarë mekanizmi ka për konsumatorin individual nuk del nga ky vendim.
Hapat e ardhshëm janë të hapur. KEDS-i do të paguajë gjobat — 90,000 euro për një kompani me rrjetin kombëtar është një shifër që duhet vlerësuar krahas xhiros vjetore — dhe pyetja mbetet nëse ndjek ndonjë ndryshim operacional i dukshëm. Rregullatori sektorial mund të ndërhyjë nëse Inspektorati ia referon dosjet. Konsumatorët mund të angazhojnë Avokatin e Popullit ose rrugët gjyqësore për rimbursim individual — rrugë formalisht e mundshme, por pa mekanizëm kolektiv të publikuar. Parlamenti mund të ngrejë pyetje parlamentare.
Nëntëdhjetë mijë euro gjobë nuk ndryshon llogarinë e monopolit — vetëm sipërfaqen e saj. Çka do ta ndryshonte është auditimi periodik i pavarur i të gjithë parkut të njehsorëve, rimëkëmbja automatike e konsumatorëve të dëmtuar, dhe një rol aktiv e jo reaktiv i rregullatorit sektorial. Pa këto tre elemente, KEDS-i mund të vijojë të llogarisë se gjoba kushton më pak sesa programi sistematik i mirëmbajtjes.
Burim: Gazeta Express, "MINT gjobit KEDS-in me 90 mijë euro, 18 njehsorëve u kishte skaduar afati i vlefshmërisë," https://www.gazetaexpress.com/mint-gjobit-keds-in-me-90-mije-euro-18-njehsoreve-u-kishte-skaduar-afati-i-vlefshmerise/ — Redaksia ZHURMA