Ngjarje · Lufta e Kosovës
Beteja e Loxhës (1998)
Dy raunde mbi Pejë ku UÇK-ja dhe FARK-u u bënë një front
Fshati kodrinor mbi Pejë ku, në verën e 1998-s, fraksionet shqiptare lanë mënjanë përçarjen para forcës jugosllave — dhe paguan me 284 shtëpi e një xhami të rrafshuara.
Beteja e Loxhës u zhvillua në verën e vitit 1998 në fshatin Loxha mbi Pejë, në dy raunde (6–12 korrik dhe 10–17 gusht), ku luftëtarë të UÇK-së dhe të FARK-ut mbajtën të njëjtën vijë kundër forcave jugosllave.
Përmbajtja5 pjesë
Në verën e vitit 1998, kur qëndresa e armatosur në Kosovë po kalonte nga guerilja e fshehtë në përballje të hapur, një fshat kodrinor mbi Pejë — Loxha — u bë dëshmi e dyfishtë: dëshmi se forcat shqiptare mund t'i thyenin ushtrisë jugosllave një betejë të hapur, dhe dëshmi se, në çastin e rrezikut, ndarja mes fraksioneve që gjetkë ziente për komandë e legjitimitet mund të tretej para armikut të përbashkët. Aty, mbi kodrat e Dukagjinit, luftëtarë të UÇK-së dhe të FARK-ut — dy krahë rivalë të së njëjtës qëndresë — mbajtën për disa javë të njëjtën vijë. Fitorja e tyre ushtarake nuk e shpëtoi fshatin: pas betejës, 284 shtëpitë dhe xhamia u rrafshuan me buldozerë. Loxha është njëherësh kujtim krenarie dhe plagë — mikrokozmosi i gjithë asaj vere.
Pse ka rëndësi
- Në verën e vitit 1998, në fshatin Loxha mbi Pejë, luftëtarë të UÇK-së dhe të FARK-ut — dy krahë rivalë të qëndresës — mbajtën për javë të njëjtën vijë kundër ushtrisë jugosllave.
- Beteja u zhvillua në dy raunde, dhe forcat shqiptare i thyen ushtrisë jugosllave një përballje të hapur mbi kodrat e Dukagjinit.
- Pas fitores ushtarake, 284 shtëpitë e fshatit dhe xhamia u rrafshuan me buldozerë.
Dukagjini në flakë, 1998
Pas viteve të qëndresës paqësore nën Ibrahim Rugovën, viti 1998 shënoi kthesën drejt luftës. Ushtria Çlirimtare e Kosovës kishte marrë nën kontroll pjesë të mëdha të Dukagjinit — trekëndëshin Pejë–Deçan–Gjakovë — dhe Beogradi u përgjigj me një varg ofensivash që synonin të thyenin bërthamën e kryengritjes. Loxha, fshat mbi Pejë, ndodhej pikërisht mbi rrugën e këtyre operacioneve. Ashtu si rrethimi i Prekazit në mars kishte ndezur Drenicën, përplasjet e verës mbi Pejë do ta shndërronin Dukagjinin në një nga frontet më të përgjakshme të luftës së Kosovës.
Dy raunde mbi Pejë
Beteja u zhvillua në dy përballje të ndara nga pak javë. Raundi i parë (6–12 korrik 1998) shpërtheu pasi njësi të UÇK-së vranë dy policë serbë që patrullonin zonën; forcat jugosllave — ushtria dhe policia e brendshme (MUP) — u vërsulën mbi fshat, por u përballën me një mbrojtje të organizuar dhe u tërhoqën. Ishte një nga fitoret e pakta të hapura shqiptare të atij viti. Raundi i dytë (10–17 gusht 1998) pati fat tjetër: kësaj radhe forcat jugosllave, mes komandantëve të të cilave përmendet gjenerali Nebojša Pavković, e detyruan mbrojtjen shqiptare të tërhiqej, si pjesë e ofensivës së madhe që deri në shtator do t'i merrte UÇK-së kontrollin mbi pjesën më të madhe të territorit. Sipas të dhënave të mbledhura më vonë, në të dyja përballjet ranë dy luftëtarë shqiptarë dhe rreth dymbëdhjetë ushtarë e policë serbë, ndërsa mes civilëve pati dy të vrarë dhe njëzet e pesë të plagosur.
Fraksionet që u bënë një front
Ajo që e veçon Loxhën në rrëfimin e luftës është përbërja e mbrojtësve. Krah për krah luftuan njësi të UÇK-së dhe të Forcave të Armatosura të Republikës së Kosovës (FARK) — formacioni i lidhur me qeverinë në mërgim të Bujar Bukoshit, që në rrafshin politik e ushtarak rivalizonte ashpër me UÇK-në për udhëheqjen e qëndresës. Mbrojtjen e Loxhës e udhëhoqi koloneli Tahir Zemaj, bashkë me komandantë si Sali Çekaj dhe Luan Shala. Roli i Zemajt dhe i FARK-ut mbeti për vite objekt mosmarrëveshjeje në kujtesën publike — një mosmarrëveshje që vetë Ramush Haradinaj, komandant i zonës operative, e zbuti më vonë duke njohur haptas peshën e Zemajt në atë betejë. Vrasja e Tahir Zemajt në vitin 2003 i shtoi kësaj kujtese një hije të hidhur. Por thelbi qëndron: në një moment kur uniteti shqiptar nuk ishte aspak i dhënë, Loxha dëshmoi se përballë forcës serbe ndarjet e brendshme mund të linin vend për një vijë të vetme mbrojtjeje.
Çmimi: 284 shtëpi dhe një xhami
Fitorja e korrikut nuk e kurseu fshatin. Sipas dokumentimit të Human Rights Watch, pas betejës forcat serbe rrafshuan me buldozerë të gjitha 284 shtëpitë e Loxhës dhe xhaminë e fshatit — një akt sistematik shkatërrimi që përsëritej në qindra fshatra të Kosovës atë verë. Kjo nuk ishte dëmtim i rastësishëm i luftës, por pjesë e një modeli të dëbimit dhe rrënimit që gjykata ndërkombëtare më vonë do ta trajtonte si element të fushatës kundër popullsisë civile — e njëjta logjikë që do të kulmonte te akuzat kundër Sllobodan Millosheviçit. Në pranverën e 1999-s, kur lufta hyri në fazën e saj të fundit, të njëjtat kodra do të shihnin sërish beteja të mëdha si ajo e Koshares. Loxha mbetet e ngulitur në kujtesën e Pejës jo vetëm si përleshje ushtarake, por si provë e dyfishtë: sa mund të arrinte një front i vetëm shqiptar, dhe sa shtrenjtë e paguante fshati që guxonte t'i qëndronte.
Burimet
- Fred Abrahams / Human Rights Watch, Under Orders: War Crimes in Kosovo, 2001 — dokumentimi i rrënimit të 284 shtëpive dhe xhamisë së Loxhës dhe i modelit të shkatërrimit sistematik të fshatrave në zonën e Pejës gjatë verës 1998.
- «Beteja e Loxhës», Wikipedia në shqip — datat e dy raundeve, humbjet në të dyja anët dhe komandantët e përfshirë (UÇK, FARK, forcat jugosllave).
- Dëshmi e majorit Nazif Ramabaja mbi rolin udhëheqës të kolonel Tahir Zemajt në betejë (VOAL) — kujtesa e brendshme shqiptare mbi komandën dhe kontributin e FARK-ut.
- Gjykata Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë (ICTY), aktgjykimi në çështjen Haradinaj e të tjerë (IT-04-84bis) — konteksti operacional i zonës së Dukagjinit dhe përballjet mes forcave shqiptare e jugosllave në 1998.
Lidhjet
10Personat
- Adem Jashari — rrethimi i Prekazit ndezi qëndresën që Loxha e vazhdoi
- Ibrahim Rugova — qëndresa paqësore që 1998-a e la pas
- Slobodan Millosheviçi — udhëheqësi nën të cilin u krye rrënimi i fshatrave
- Tahir Zemaj: gjenerali që solli shkollën ushtarake në luftën e Kosovës — lidhje reciproke
Ngjarjet
- Lufta e Kosovës — beteja bën pjesë në ofensivat e verës 1998
- Beteja e Koshares — beteja tjetër e madhe në të njëjtin rajon, 1999
- Kriza e vitit 1997: piramidat, kryengritja dhe shteti që u shemb — lidhje reciproke
Vendet
- Peja — qyteti mbi të cilin u zhvillua beteja
Organizatat
Lajmi i fundit
- Meza Flores: Operacioni i ushtrisë në Sinaloa solli arrestimin e bosit të drogës
- Stojkoviq thotë se Milan Radoiçiq u lejua të kalonte kufirin
- Laszlo: Arritëm fitoren e parë në transfertë, treguam shpirtin e duhur
- Kraki: Kosova të trajtohet me standarde të barabarta në integrimin evropian
- Pacolli: Ndarja e 23.5 milionë eurove për banim social dhe të përballueshëm
- Kasami nderon veteranët e arsimit për Ditën e Alfabetit të Gjuhës Shqipe
Lexo edhe
Ngjarjet →
Kongresi i Dytë i Manastirit (1910): përgjigjja ndaj shkronjës arabe
· 10 min
Masakra e Pastasellës: 106 burra të pushkatuar më 31 mars 1999
· 11 min
Masakra e Bellacërkës: 25 mars 1999, vrasjet te ura e hekurudhës
· 11 min
Masakra e Rezallës: të pushkatuarit e 5 prillit u fshehën në Serbi
· 11 min
Masakra e burgut të Dubravës: të burgosurit u pushkatuan pas bombave
· 12 min
Masakra e Qyshkut: 14 maj 1999, burrat e ndarë dhe tri shtëpitë në flakë
· 11 min
Koleksione · të dhëna të verifikuara
Nga lajmet më të lexuara sot
Përditësuar