Austro-Hungaria detyron Serbinë të tërhiqet nga Shqipëria më 1913

BEOGRAD — Austro-Hungaria arriti të impononte tërheqjen e plotë të ushtrisë serbe nga territoret e shtetit shqiptar në tetor të vitit 1913. Ky largim erdhi si pasojë e drejtpërdrejtë e presionit të jashtëzakonshëm diplomatik dhe ushtarak të ushtruar nga Vjena zyrtare, e cila dorëzoi një ultimatum të prerë në Beograd.

Në atë periudhë, ushtria serbe kishte okupuar zona të konsiderueshme shqiptare në kundërshtim me vendimet e Konferencës së Londrës. Monarkia austro-hungareze mori mbështetjen e Gjermanisë për të ndalur këtë ekspansion, ndërsa Italia mbajti një qëndrim më të matur, duke parë me dyshim rritjen e ndikimit austriak.

Sipas dokumenteve të kohës, qeveria e Beogradit planifikonte të nxiste revolta sporadike në terren për të bindur Fuqitë e Mëdha se shteti shqiptar nuk ishte në gjendje të ruante kufijtë. Kjo lojë politike synonte të justifikonte qëndrimin afatgjatë të trupave serbe në pozicionet strategjike.

Shtypi vjenez i asaj kohe denoncoi ashpër mizoritë e trupave serbe ndaj popullsisë vendase shqiptare, duke theksuar se kryengritja ndodhi brenda zonave të pushtuara. Ndërkaq, Britania e Madhe dhe Franca ndoqën linjën e rezervuar të Rusisë, e cila fillimisht nuk e kundërshtonte marrjen e pikave strategjike.

Më 18 tetor 1913, legata austro-hungareze në Beograd i dorëzoi qeverisë serbe notën ultimative për tërheqjen e trupave brenda tetë ditësh. Në rast të moszbatimit të këtij kushti, Vjena paralajmëroi se do të përdorte të gjitha mjetet e nevojshme për të zbatuar marrëveshjen ndërkombëtare.

Përballë rrezikut të konfliktit ushtarak me perandorinë fqinje, ministri i jashtëm i Rusisë cariste këshilloi kryeministrin serb, Nikolla Pashiq, që të dorëzohej menjëherë. Moska zyrtare kërkoi largimin e trupave për të shmangur luftën dhe për t'ia kaluar të gjithë përgjegjësinë për qëndrimin arbitrar Austrisë.

Nën këtistrysni, Pashiq u tërhoq dhe urdhëroi ministrin e luftës të fillonte evakuimin para skadimit të afatit. Beogradi zyrtar pranoi ultimatumin më 20 tetor dhe garantoi tërheqjen e plotë më 25 tetor 1913, megjithëse vazhdoi përpjekjet diplomatike për të kërkuar korrigjime të kufirit.

Burim: Dielli
— Redaksia ZHURMA