Pse kursimet e mëdha bankare u rritën dy herë më shumë se ato të voglat?
Raporti ASD dorëzuar Kuvendit: 138 mijë shqiptarë me depozita të mëdha rritën kursimet 10.8% — 1.78 milionë me llogari të vogla vetëm 6.4% në vitin 2025.
Tetëqind e njëzet miliardë lekë — kaq gjendeshin në depozitat e 138 mijë shqiptarëve me llogari të mëdha bankare në fund të vitit 2025. Gjatë të njëjtit vit, vlera e atyre depozitave u rrit me 10.8 për qind. Ata me llogari të vogla — 1.78 milionë njerëz — panë kursimet e tyre rriten vetëm 6.4 për qind.
Shifrat vijnë nga raporti vjetor i Agjencisë së Sigurimit të Depozitave (ASD), dorëzuar Kuvendit të Shqipërisë. ASD ndan llogaritë bankare sipas pragut ligjor: depozita nën 2.5 milionë lekë mbrohen plotësisht, ato mbi këtë vlerë vetëm pjesërisht. Ky klasifikim ligjor krijon, rastësisht, një pasqyrë të rrallë të pabarazisë — Shqipëria nuk ka statistika të dedikuara për matjen e hendekut shoqëror.
Kontrasti është goditës: vlera mesatare e depozitave të mëdha arriti 6 milionë lekë (rreth 60 mijë euro), ndërkohë që ajo e depozitave të vogla u ndalua në 319 mijë lekë (rreth 3 200 euro). Shprehur ndryshe, një depozitues i pasur ka mesatarisht 19 herë më shumë kursime sesa njëri i zakonshëm.
Rritja asimetrike është trendi i pesë viteve të fundit: fondet e mëdha rriten konsistentisht më shpejt. Numri i depozitave të mëdha u rrit me 9.2 për qind gjatë vitit 2025 (nga rreth 126 mijë në 138 mijë), ndërkohë që numri i depozitave të vogla u rrit me afërsisht 4 për qind (duke arritur 1.78 milionë). Masa totale e kursimeve të pasurve — 820 miliardë lekë — tejkalon shumën e depozitave të vogla (568 miliardë lekë) me 44 për qind.
Implikimi për familjet shqiptare dhe diasporën është i drejtpërdrejtë: remitancat e diasporës mbajnë shumicën e familjeve, por kthehen kryesisht në konsum, jo kursime. Derisa inflacioni ka ngritur koston e jetesës, shtresa e gjerë e punëtorëve po kursen me ritme dyfishi më të ulëta sesa ata me kapital të lartë fillestar. Rritja nominale 6.4 për qind në depozita të vogla mund të mos i mbulojë as kostot e inflacionit real.
Çfarë mungon dhe çfarë duhet vëzhguar: ASD publikon të dhëna mbi llogaritë, jo mbi individët — një person mund të ketë depozita si në kategorinë e madhe ashtu edhe të vogël. INSTAT nuk ka ende sondazh kombëtar mbi pabarazinë e pasurisë. Banka e Shqipërisë ndjek agregatët e depozitave, por pa ndarje sipas pragut. Kuvendi e ka pranuar raportin; nuk është e qartë nëse do të iniciohet ndonjë politikë tatimore ose sociale si reagim ndaj hendekut të dokumentuar.
Burim: Agjencia e Sigurimit të Depozitave (ASD), JavaNews / BIRN
— Redaksia ZHURMA