Trashëgimia
Traditat, folklori, gastronomia dhe muzika — pasuria që bartim.
-
Koleksionizmi i armëve shqiptare: nga pasioni privat te muzeu i hapur
Në Shkozet të Durrësit, emigranti Adrian Sinani po ndërton një koleksion armësh dhe objektesh historike që shtrihet nga Luftërat Botërore deri te rënia e komunizmit, duke hapur një dritare të re për trashëgiminë ushtarake shqiptare.
-
Fustanella: fundi i palosur që e kaloi kufirin nga Ilirët në Evropë
Fustanella, veshja luftarake e shqiptarëve që u konfiskua në Drin në 1335, u bë kostum mbretëror në Athinë gjashtë shekuj më vonë dhe ende ndan pretendime mes dy vendeve.
-
Besa: fjala që e mbajti shoqërinë shqiptare para shtetit
Besa, premtimi i dhënë dhe fjala e nderit pa shkrim, funksionoi si kod shoqëror themelor për shqiptarët para se shteti të vendoste monopolin e drejtësisë, duke mbajtur bashkësi të ndara gjeografikisht në një sistem besimi të përbashkët.
-
Iso-polifonia: zëri shumëpalësh që UNESCO e njeh trashëgimi njerëzore
Iso-polifonia shqiptare, e njohur nga UNESCO që në 2005, është këngë pa instrumente ku një brirë vazhdues — iso — mbart zërat që ndërthuren mbi të, duke ruajtur një traditë shekullore komunikimi nëpër male.
-
Xhubleta: veshja që UNESCO e shpalli trashëgimi të rrezikuar
Pavarësisht mijëvjeçarit të mbijetesës në zonat e thella malore, mungesa e trashëgimtarëve dhe industrializimi e vunë xhubletën në listën e kuqe të mbrojtjes urgjente.
-
Gurët e Himarës: arkitektura si kujtesë e gjallë
Shtëpitë me gurë të qytetit bregdetar ruajnë rrëfime brezash, ndërsa ndërtimi tradicional bëhet dëshmi e rezistencës kulturore në kohë ndryshimesh.
-
Çiftelia: pesë shekuj me dy tela në odat shqiptare, nga Malësia te Drenica
Instrumenti me dy tela i mbijetoi pesë shekujve jo sepse u ruajt me kujdes — por sepse çdo brez gjeti diçka tjetër ta dojë tek ai.
-
Islami në Shqipëri: si u formua feja me identitet shqiptar
Islami shqiptar lindi nën osmanët, u formësua nga bektashizmi i Naim Frashërit, u shtyp nga komunizmi dhe tani përballet me zgjedhjen e shek. XXI. Konvertimi gradual, toleranca historike, identiteti kombëtar.
-
Panteoni pagan i shqiptarëve: si mbijetoi në identitetin modern
Para krishterimit, para islamit, shqiptarët kishin panteonin e vet — Zojz, Tomor, Zana, Ora. Mbijetojnë sot: në folklor, në bektashizëm, në besë. Stratë e thellë e identitetit tonë.
-
Kënga kreshnike: çfarë Evropa humbi dhe Shqipëria zbuloi vonë
Në vitin 1934, në Novi Pazar, një plak bilingve këndoi të njëjtën këngë dy herë — një herë shqip, një herë boshnjakisht. Milman Parry e regjistroi. Ne po mësojmë vetëm tani se çfarë dëgjoi.