Sa vite plaken gratë shqiptare më shpejt se burrat?

TIRANË — Sipas të dhënave të INSTAT për vitin 2024, gruaja shqiptare ka moshë mediane 45,4 vjeç, duke kaluar për herë të parë pragun e 45 viteve, ndërsa burri arrin 43,1 vjeç. Diferenca 2,3 vitesh tregon se gratë plaken më shpejt, sipas raportit „Gratë dhe Burrat 2025“ që publikoi INSTAT.

Shqipëria, dikur një nga vendet më të reja të Europës, tani rren popullsinë. Në fund të 2024-së, vendi kishte 2,36 milionë banorë, 1,2% më pak se vitët e mëparshëm. Numri i grave ra 1%, ai i burrave 1,3%, sipas INSTAT-it të cituar nga BalkanWeb.

Jetëgjatësia më e madhe e grave do të thotë se ato përbëjnë pjesën më të madhe të grupmoshave të avancuara. Mosha mediane e grave u rrit me 0,7 vjet brenda një viti vetëm. Edhe pse gratë vazhdojnë të përbëjnë më shumë se gjysmën e popullsisë, struktura e tyre zhvendoset drejt moshave më të mëdha, sipas INSTAT-it.

Dy forca kryesore ngrejnë moshat: rënia e lindjeve dhe emigracioni i vazhdueshëm i të rinjve. Migracioni neto ishte negativ për dy gjinitë në 2024, por largimet e masa të të rinjve në moshë pune shpejtojnë plakjen. Albeu raporton se kjo dinamike ngushton bazën e kontribuentëve.

Për ekonominë, kjo do të thotë më pak punëtorë, më shumë presion mbi skemën e pensioneve dhe kërkesë të rritur për shërbime shëndetësore dhe kujdes afatgjatë. Grave u prekin më fort, pasi ato jetojnë më gjatë dhe kalojnë më shumë vite në pension ose nevojë kujdesi, sipas analizës së INSTAT-it.

Nëse trendi vazhdon, brenda pak dekadash Shqipëria mund të ketë strukturë popullsie ku grupmoshat e tretës moshe marrin peshë të madhe. Shifrat e INSTAT-tregojnë se plakja po ndihet më fort te gratë, duke krijuar sfida të reja sociale dhe fiscale për qeverinë.

Sfida demografike vynë në kohë kur Shqipëria mbyll kapitujve të negocimit me BE. Një popullsi më e moshuar kufizon kapacitetin punëtor dhe rrit kushtet e pagesave të sigurimeve sociale. Mbyllja e kapitujve kërkon reformë që të mos lëvizë në këmbë të hollësia demografike.

Burim: BalkanWeb, https://www.balkanweb.com/shqiperia-po-moshohet-por-grate-po-plaken-me-shpejt-mosha-mediane-e-femrave-kalon-45-vjec/; Albeu, https://albeu.com/plakja-e-popullsise-prek-me-shume-gra-mosha-mediane-i-kalon-45-vjec/ — Redaksia ZHURMA