Pse njerëzit kthehen tek feja në pleqëri dhe pas regjimeve autoritare?

TETOVË — Në një analizë të botuar në Tetova Sot, sociologu Merxhan Jakupi trajton kthimin e njerëzve tek feja në dy momente kryesore të jetës: plakja graduale dhe shembja e regjimeve komuniste në Ballkan.

Sipas psikologut zviceran Karl Jung, njerëzit pas daljes në pension dhe në moshë të thyer bëhen më religjiozë dhe më afër Zotit, pavarësisht klasës shoqërore apo pasurisë. Autori citon edhe ish-presidentin amerikan Ronald Reagan, i cili i tha një gazetari se në pleqëri ndihej më afër Krijuesit, edhe pse nuk e konsideronte veten fetar. Shembulli tjetër është ish-kancelari gjerman Helmut Kohl, demokristian i devotshëm, që në një intervistë gjermane rrëfeu se vizitat ishin të rralla, jeta e zbrazët dhe asociale, prandaj ndihej më afër Zotit.

Fenomeni, sipas Jakupit, është i pranishëm edhe në shoqërinë shqiptare. Pas daljes në pension dhe ndryshimit të statusit shoqëror, shumë individë janë bërë më fetarë dhe më praktikues, përfshirë një pjesë të intelektualëve të ashtuquajtur sekularë. Ai përmend sociologun Peter Berger, sipas të cilit popujt janë të prirur të besojnë në një fuqi mbipersonale, si dhe Sigmund Freudin, që e ndan zhvillimin e njeriut në tri faza, ku e fundja është kërkimi i mbështetjes te Zoti.

Në pjesën e dytë, analiza fokusohet te ringjallja fetare pas Luftës së Dytë Botërore dhe shembjes së komunizmit në ish-Jugosllavi, Shqipëri dhe vende të tjera ballkanike. Ideologjia marksiste-leniniste kishte instaluar një shoqëri sekulare dhe ateiste, ku shtresat fetare dhe rurale diskriminoheshin si qytetare të rendit të dytë. Pas rënies së komunizmit, fetë u kthyen në hapësirën publike, ndonëse për një pjesë të njerëzve feja mbetet kryesisht kulturë dhe traditë, jo dogmë.

Autori citon gjithashtu Erich Frommin, sipas të cilit kur regjimet korruptohen dhe shoqëritë përballen me kriza ekonomike, popujt fillojnë t’u besojnë më shumë liderëve fetarë për mbështetje sociale dhe shpirtërore. Si ilustrim përmendet festa e fundit e Kurban Bajramit, kur mijëra besimtarë në Tiranë, Prishtinë, Shkup dhe qytete të tjera kryen ritualet fetare.

Burim: Tetova Sot
— Redaksia ZHURMA