Masakra e Likoshanit dhe Çirezit: Drenicë, 28 shkurt 1998
Drenicë, 28 shkurt 1998 — masakra e parë e luftës; familjet Ahmeti e Sejdiu, pesë ditë para Prekazit.
Pesë ditë para se bota të mësonte emrin e Prekazit, Drenica kishte dhënë tashmë të vrarët e saj të parë. Më 28 shkurt 1998, në fshatrat fqinje Likoshan e Çirez, forcat speciale serbe ekzekutuan dhjetëra civilë shqiptarë — dhjetë burra të një familjeje të vetme, katër vëllezër të një tjetre — në atë që Human Rights Watch do ta quante «pikë kthese» e krizës së Kosovës. Nuk e shuajti kryengritjen; e ndezi.
Pse ka rëndësi
- Më 28 shkurt 1998, pesë ditë para Prekazit, forcat speciale serbe u derdhën mbi fshatrat fqinje Likoshan e Çirez në Drenicë, pas një prite të UÇK-së ku ishin vrarë katër policë.
- Në Likoshan u ekzekutuan dhjetë burra të familjes Ahmeti, 16–50 vjeç, bashkë me një mysafir; në Çirez u vranë të katër djemtë e Sheremet Sejdiut. Gjithsej mbetën të vrarë rreth 25 shqiptarë.
- Human Rights Watch e quajti «pikë kthese» të krizës së Kosovës: policia përdori forcë arbitrare dhe të tepruar shumë kohë pasi rezistenca kishte pushuar. Masakra nuk e shuajti kryengritjen — e ndezi.
- 28 shkurt 1998 Pranë Likoshanit, një njësi e UÇK-së i zë pritë një patrulle të policisë serbe: katër policë vriten, dy plagosen. Brenda orësh nis hakmarrja.
- 28 shkurt – 1 mars 1998 Forcat speciale derdhen mbi Likoshan e Çirez me helikopterë, transportues të blinduar e mortaja. Në Likoshan ekzekutohen dhjetë burra të familjes Ahmeti, 16–50 vjeç, bashkë me një mysafir, Bajram Fazliun. Në Çirez vriten katër djemtë e Sheremet Sejdiut: Bekimi, Nazmiu, Bedriu e Beqiri. Gjithsej rreth 25 shqiptarë mbetën të vrarë.
- 2 mars 1998 Pranë portave të oborrit Ahmeti gjenden gjak, dhëmbë e inde. Në mur, dora e vrasësit kishte lënë një kërcënim: «Kjo do t'ju ndodhë edhe herën tjetër.»
- 5–7 mars 1998 Pesë ditë më vonë, po në Drenicë, bie kompleksi i Jasharëve në Prekaz. Vargu i masakrave të Drenicës mbyll çdo rrugë tjetër veç asaj të armës.
- 28 shkurt, çdo vit Qirezi e Likoshani përkujtohen si masakra që hapi luftën; familjet ende kërkojnë drejtësi për të vrarët.
Drenica e kishte mbajtur emrin e rezistencës që nga koha e kaçakëve. Por dimri i vitit 1998 e ktheu emrin në plagë. Prita e UÇK-së pranë Likoshanit më 28 shkurt — katër policë të vrarë — ishte një akt lufte; ajo që pasoi nuk ishte. Sipas Human Rights Watch, policia «përdori forcë arbitrare dhe të tepruar kundër fshatarëve shumë kohë pasi rezistenca kishte pushuar». Shumica e shqiptarëve që ranë, thotë raporti, «qartazi nuk po ofronin asnjë rezistencë në çastin» kur u vranë.
Në oborrin e familjes Ahmeti në Likoshan, rreth orës 15:30, policia futi brenda dhe nxori dhjetë burra — bujq, jo luftëtarë — të moshave 16 deri 50 vjeç, bashkë me një mysafir. I rrahën dhe i ekzekutuan. Një gazetar amerikan që pa trupat më 2 maj i tregoi Human Rights Watch se ata mbanin «shenja të qarta torture, përfshirë sy të nxjerrë dhe plagë therëse». Në Çirez, Sheremet Sejdiu humbi katër djemtë e tij në një ditë; për njërin, Beqirin, babai numëroi shtatëmbëdhjetë plumba në gjoks.
Mohimi si armë
Para se gjaku të thahej, nisi rrëfimi kundër. Beogradi i shpalli të vrarët «terroristë» të UÇK-së të rënë në luftim, të cilëve gjoja u qenkëshin hequr uniformat dhe veshur me rroba civile. Është i njëjti shabllon mohimi që do të përsëritej te çdo masakër e luftës — Reçaku, Krusha, Mejë: zhvendos fajin, vër në dyshim dëshmitarin, shndërro viktimën në fajtor. Por shenjat e torturës mbi trupat e paarmatosur, mosha e të vrarëve dhe kërcënimi i shkruar në mur nuk hynin në asnjë rrëfim lufte. Dëshmia e mbijetoi mohimin.
Pika e kthesës
Qëllimi i deklaruar i operacionit ishte shtypja e një kryengritjeje në lindje. Efekti ishte i kundërt. Human Rights Watch e përshkroi javën e Drenicës si «pikë kthese e krizës së Kosovës»: «sulmet brutale dhe pa dallim radikalizuan popullsinë etnike shqiptare dhe i fryjtë radhët e UÇK-së». Politika e durimit dhjetëvjeçar — rezistenca paqësore e Lidhjes Demokratike — nuk kishte më çfarë t'i përgjigjej një oborri me dhjetë të vrarë. Nga Likoshani te Prekazi, brenda një jave, Drenica e ktheu pyetjen e gjithë shekullit shqiptar — a do të lejohej ky popull të mbijetonte si i tërë? — në një vendim që nuk e morën më tavolinat e diplomacisë, por fshatrat.
Burimet
Fakte të dokumentuara. Më 28 shkurt 1998 një pritë e UÇK-së vrau katër policë serbë pranë Likoshanit; në hakmarrjen që pasoi (28 shkurt – 1 mars), forcat speciale serbe vranë rreth 25 shqiptarë në Likoshan e Çirez. Në Likoshan u ekzekutuan dhjetë burra të familjes Ahmeti (16–50 vjeç) dhe një mysafir, Bajram Fazliu; trupat mbanin shenja torture (sy të nxjerrë, plagë therëse), të dëshmuara nga Human Rights Watch. Në Çirez u vranë katër djemtë e Sheremet Sejdiut. Pesë ditë më vonë ra Prekazi. HRW e cilësoi javën «pikë kthese e krizës së Kosovës». Burime: Human Rights Watch, Humanitarian Law Violations in Kosovo (tetor 1998), kreu «Attacks on Likošane and Cirez»; Balkan Insight, «Deadly Provocation: How Village Killings Kindled Kosovo's Resistance» (2021); KOHA.net, përkujtimi vjetor i Qirezit dhe Likoshanit.
Pohime të mbajtura si pohime. Versioni zyrtar serb — se të vrarët ishin «terroristë» të rënë në luftim, të zhveshur nga uniformat — mbahet këtu vetëm si pohim i palës dhe bie ndesh me moshat, me shenjat e torturës dhe me dëshminë e pavarur; nuk pranohet si fakt.
Harta mendore
Tërhiqi nyjet, zmadho, dhe kliko për të lëvizur nëpër muze.