Konjufca: Mërgata shqiptare është mërgatë e dëbimit, jo e zgjedhjes

PRISHTINË — “Ne nuk jemi mërgatë e vështirësive, nuk jemi mërgatë e sfidave të jetës”, tha ministri në detyrë i Punëve të Jashtme, Glauk Konjufca, më 30 korrik në Medresenë “Alauddin” në Prishtinë, para imamëve, kryetarëve të xhamive dhe aktivistëve të diasporës, raportojnë Tetova Sot dhe Zhurnal.mk. “Vendet që i kanë krijuar shtetet e tyre para 200 vjetëve kanë edhe mërgatë të sfidave të jetës, që ndërrojnë qytetin, vendin apo shtetin vetëm sepse duan ta ndryshojnë vendbanimin.” Mërgata jonë, sipas tij, nuk hyn në atë kategori: ajo nuk u krijua nga dëshira për një adresë më të mirë, por nga dhuna dhe dëbimi.

Pse ka rëndësi

• Takimi u organizua më 30 korrik 2026 nga Bashkësia Islame e Kosovës (BIK), me imamë, kryetarë xhamish dhe aktivistë të diasporës, në Medresenë “Alauddin” në Prishtinë.
• Konjufca e ndau mërgatën shqiptare nga mërgatat “e sfidave të jetës”: pjesa më e madhe e saj, tha ai, u krijua gjatë periudhave të okupimit dhe shtypjes.
• Në po ato ditë, portali fjala.info botonte pjesën e 65-të të serisë “Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës” — vetë mërgata po e shkruan historinë e saj, pjesë pas pjese.

Sipas njoftimit që Tetova Sot dhe Zhurnal.mk e sollën me të njëjtin tekst, takimi ishte një drekë pune e BIK-ut me përfaqësues të xhematit në diasporë. Konjufca e shtjelloi aty tezën e vet me një fjali që e përmbledh gjithë argumentin: “Populli shqiptar e ka mërgatën prej rrethanave, prej kushteve shumë të vështira. Mbi të gjitha, pjesa më e madhe e mërgatës sonë është gjatë kohës së okupimit, kur populli ynë është shtypur me dhunë, me mizori, me krime.” Nuk dha shifra dhe nuk përmendi periudha të veçanta me emër — por dallimi që bëri është i qartë: emigrimi shqiptar nga Kosova nuk ishte zgjedhje e lirë, ishte pasojë politike.

Zëri tjetër i takimit e ktheu vështrimin nga e kaluara te llogaria e kontributit. Ekrem Simnica, drejtor i Drejtorisë për Diasporë në BIK, i quajti mërgimtarët “ambasadorët më të mirë të popullit tonë dhe të fesë sonë në botë”, shkruajnë të dyja mediet. “Ju jeni ata që me përkushtim e sakrificë ruajtët identitetin kombëtar e fetar, ndërtuat xhami e qendra islame, edukuat brezat e rinj dhe mbajtet gjallë lidhjen e diasporës me atdheun”, u tha ai të pranishmëve. Sipas Simnicës, kontributi i diasporës nuk kufizohet në vendet ku jetojnë mërgimtarët: “Ju keni qenë gjithmonë pranë familjeve tuaja, pranë vendlindjes, pranë shtetit të Kosovës dhe pranë Bashkësisë Islame të Kosovës. Në momentet më të vështira dhe në ditët më të mira, dora dhe zemra juaj kanë qenë gjithmonë hapur.”

Ndërkohë që në Prishtinë flitej për mërgatën, mërgata vetë po shkruante. Portali fjala.info — “Fjala e Lirë”, me arkiv botimesh që nga viti 2003 dhe me administrator Arben Çokajn — po boton prej kohësh serinë “Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës”: pjesa e 63-të doli më 28 korrik, e 64-ta më 29 korrik dhe e 65-ta më 30 korrik 2026 — pikërisht ditën e takimit në Medresenë “Alauddin”. Gjashtëdhjetë e pesë vazhdime për një temë të vetme nuk janë rastësi botuese; janë dëshmi se për një pjesë të diasporës kjo histori ende nuk e ka marrë vendin që i takon në rrëfimin zyrtar.

Vënë krah për krah, burimet e kësaj jave tregojnë dy gjuhë për të njëjtën bashkësi. Shteti, përmes Konjufcës, e përshkruan mërgatën me fjalorin e dhimbjes: okupim, shtypje, dëbim. Bashkësia Islame, përmes Simnicës, e përshkruan me fjalorin e detyrës së kryer: xhami të ndërtuara, breza të edukuar, dorë të hapur. Të dyja janë të vërteta dhe të dyja janë të mangëta veç e veç — e para e sheh mërgimtarin si viktimë, e dyta si donator. Seria e fjala.info-s sugjeron rrugën e tretë: mërgata si subjekt që e rrëfen vetë historinë e saj, pa pritur që ta përkufizojnë institucionet në Prishtinë. Ajo çfarë asnjëri nga burimet nuk e ofron janë numrat — sa njerëz, cilat valë, cilat vite — dhe kjo mungesë është vetë një tregues se sa punë kërkimore mbetet.

Deri atëherë, takime si ai i 30 korrikut mbeten ajo që janë: një ministër që përshkruan dëbimin, një drejtori që numëron xhamitë, dhe një portal që, pjesë pas pjese, provon t’i lidhë të dyja në një rrëfim të plotë.

Burimet:

• Tetova Sot — raportimi i takimit të BIK-ut në Prishtinë dhe deklaratat e Glauk Konjufcës e Ekrem Simnicës
• Zhurnal.mk — i njëjti raportim i takimit, me datëvendosjen Prishtinë, 30 korrik
• Fjala — pjesa e 65-të e serisë “Roli i mërgatës shqiptare në kujtesën historike të Kosovës” (30 korrik 2026)
• fjala.info — pjesa e 35-të e së njëjtës seri
• fjala.info — pjesa e 30-të e së njëjtës seri

— Redaksia ZHURMA