Komisioni Evropian: Shëndetësia dështon në barna dhe mbrojtjen e xhepit

Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2026 tregon se rreth 40 për qind e të gjitha shpenzimeve shëndetësore në Kosovë mbulohen drejtpërdrejt nga xhepi i qytetarëve, teksa buxheti i vitit 2025 arriti në 358.8 milionë euro, duke shënuar 3.9 për qind të BPV-së.

Sipas raportit të Komisionit Evropian, shëndetësia e Kosovës ka shënuar hapa pozitivë për mbikëqyrjen statistikore të sëmundjeve gjatë periudhës së kaluar, duke krijuar 49 qendra të resurseve shëndetësore në kujdesin parësor gjatë vitit 2025 për menaxhimin e sëmundjeve kronike si hipertensioni, diabeti dhe astma, ndërsa u vlerësua edhe harmonizimi i mbikëqyrjes për 82 sëmundje ngjitëse sipas rekomandimeve të Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve dhe miratimi i Planit të Veprimit kundër Rezistencës Antimikrobike.

Megjithatë, sipas të dhënave nga raporti, mbulimi me vaksinën rutinë MMR ka rënë nga 89 për qind në 82 për qind, kurse dështimi institucional për të integruar komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian ka sjellë një shkallë vaksinimi nën 40 për qind, ndërsa jetëgjatësia vazhdon të jetë më e ulët se mesatarja e Bashkimit Evropian, pavarësisht përparimit në mbijetesën e fëmijëve sipas raportit të OKB-së për vitin 2026. Komisioni Evropian vëren se disa barna esenciale vazhdojnë të mos jenë rregullisht të disponueshme, ndërsa blerja e produkteve shëndetësore nuk bëhet në mënyrë të mjaftueshme dhe strategjike, gjë që shkakton shpenzime joefikase. Sistemi Informativ Shëndetësor mbetet i fragmentuar, jo i plotë dhe jo plotësisht funksional, pa të dhëna elektronike shëndetësore të pacientëve. Sëmundjet kronike jongjitëse mbeten shkaku kryesor i vdekjeve, kurse programet e depistimit të kancerit nuk zbatohen në mënyrë sistematike, megjithëse Ministria e Shëndetësisë ka miratuar Planin e Veprimit për Depistimin e Kancerit të Qafës së Mitrës. Kontrolli i duhanit mbetet i mangët për shkak të zbatimit jo gjithëpërfshirës të ligjit dhe inspektimeve të pamjaftueshme.

Në fazën e ardhshme, autoritetet përballen me sfidën e rishikimit të ligjit ekzistues për shëndetin mendor, si dhe miratimit të ligjeve të reja për shëndetësinë, shëndetin riprodhues dhe fertilizimin e asistuar mjekësor, krahas nevojës për harmonizimin e legjislacionit për produktet medicinale njerëzore dhe veterinare me ato të Bashkimit Evropian.