Komisioni Evropian: Kosova pa përparim në gjyqësor dhe ekonomi

Komisioni Evropian ka publikuar Raportin e Progresit për Kosovën për vitin 2026, duke vlerësuar se vendi nuk ka shënuar përparim në funksionimin e sistemit gjyqësor, ndërsa lufta kundër korrupsionit ka dhënë rezultate të kufizuara dhe krizat politike kanë prekur ekonominë. Në vitin 2025, ky Komision kishte konstatuar vetëm progres të kufizuar në funksionimin e gjyqësorit, ndërsa dokumenti i ri sjell një pasqyrë të përgjithshme të ngecjeve në reformat kyçe të integrimit evropian.

Sipas raportit të publikuar, në kapitullin 23 që trajton gjyqësorin dhe të drejtat themelore, vlerësimi zyrtar është se «Kosova ndodhet ndërmjet fazës së hershme të përgatitjes dhe një niveli të caktuar të përgatitjes për zbatimin e legjislacionit të BE-së dhe standardeve evropiane në fushën e gjyqësorit dhe të drejtave themelore, ndërsa ka shënuar përparim të kufizuar». Raporti shton se vendi në përgjithësi nuk ka shënuar përmirësim funksional në këtë sektor.

Komisioni Evropian thekson gjithashtu se «ndikimi i papërshtatshëm nga faktorë të brendshëm dhe të jashtëm, siç janë interesat politike dhe ekonomike, vazhdon të mbetet pengesë e rëndësishme për pavarësinë dhe paanshmërinë e gjyqësorit», duke shtuar se në disa aspekte ky ndikim është intensifikuar. Për më tepër, paketa e projektligjeve për sistemin e drejtësisë mbetet e pamiratuar, gjë që pengon reformat dhe ndikon negativisht te llogaridhënia dhe efikasiteti prokurorial e gjyqësor, sipas të gjeturave të dokumentit.

Ndryshimet e propozuara në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar po ashtu ngrenë shqetësime serioze, pasi ato «ngrenë shqetësime serioze lidhur me përmbushjen e zotimeve ndërkombëtare të Kosovës dhe respektimin e parimeve themelore të sundimit të ligjit», duke prekur mbrojtjen e viktimave, dëshmitarëve, si dhe llogaridhënien për krimet e luftës. Krahas këtyre, vështirësitë në zbatimin e ndryshimeve të Ligjit për Këshillin Prokurorial të Kosovës tregojnë perceptim të kufizuar të llogaridhënies, ndërsa ekzistojnë edhe shqetësime për urdhërarrestet e lëshuara në mënyrë retroaktive.

Në fushën ekonomike dhe të tregut, raporti vëren se konkurrueshmëria mbetet e dobët, ndërsa papunësia, pjesëmarrja e ulët e grave në tregun e punës dhe varësia nga importet përbëjnë sfida strukturore. Sektori i prokurimit publik arriti vlerën e kontratave të nënshkruara në rreth një miliard euro gjatë vitit 2025, ku procedurat e hapura përbënin 92.41 për qind të tyre, por Komisioni Evropian vlerëson se ky sektor mbetet i cenueshëm nga parregullsitë dhe korrupsioni për shkak të planifikimit të dobët dhe vonesave. Në luftën kundër korrupsionit, dokumenti evidenton mangësi në ndjekjen dhe dënimin e rasteve të nivelit të lartë.

Për vitin e ardhshëm, Komisioni kërkon që Kosova të sigurojë miratimin e legjislacionit që rrjedh nga Deklarata e Përbashkët e Zotimit, në përputhje me rekomandimet e Komisionit të Venecias, si dhe të trajtojë çështjen e përfaqësimit të pamjaftueshëm të serbëve të Kosovës në sistemin gjyqësor.