Komisioni Evropian: Mali i Zi mund ta nënshkruajë marrëveshjen e anëtarësimit në BE në qershor 2027

Mali i Zi mund t'i përfundojë negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian deri në fund të dhjetorit 2026, ndërsa marrëveshja e anëtarësimit mund të nënshkruhet në qershor të vitit 2027, sipas një plani paraprak të Komisionit Evropian. Ky afat është pjesë e një udhërrëfyesi që Komisioni Evropian ka përgatitur për katër vendet që kanë përparuar më së shumti drejt anëtarësimit, ku bëjnë pjesë Mali i Zi, Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia. Dokumenti që u sigurua tregon se Podgorica synon t'i mbyllë të gjithë kapitujt e negociatave brenda këtij viti përmes konferencave ndërqeveritare të planifikuara për muajt nëntor dhe dhjetor.

Procesi i negociatave të Malit i Zi me Bashkimin Evropian përfshin gjithsej 33 kapituj, nga të cilët vendi ka mbyllur përkohësisht 21 deri më tani, ndërsa pritet që të paktën edhe një kapitull të mbyllet deri në fund të javës. Kapitujt 23 dhe 24, të cilat lidhen me sundimin e ligjit dhe të drejtat themelore, u hapën fillimisht në vitin 2013 dhe përbëjnë shtyllën kryesore që përcakton ritmin e përgjithshëm të gjithë procesit. Sipas rregullave të vendosura nga Bashkimi Evropian, këta kapituj hapen ndër të parët dhe mbyllen ndër të fundit, ndaj edhe përfshirja e tyre në fazën përfundimtare të negociatave ishte e parashikuar në planin e Komisionit Evropian.

Sipas dokumentit të siguruar nga Radio Evropa e Lirë, gjatë konferencës ndërqeveritare të muajit nëntor pritet të mbyllen përkohësisht pesë fusha, duke përfshirë energjinë, politikën e transportit, sigurinë ushqimore yhyrëse me politikat veterinare dhe fitosanitare, tatimet, si dhe lëvizjen e lirë të mallrave. Më pas, në konferencat e muajit dhjetor, planifikohet mbyllja e kapitujve të mbetur që mbulojnë shërbimet financiare, politikën rajonale dhe koordinimin e fondeve strukturore, mjedisin dhe ndryshimet klimatike, politikën e jashtme, të sigurisë dhe të mbrojtjes, dispozitat financiare dhe buxhetore, gjyqësorin dhe të drejtat themelore, drejtësinë, lirinë dhe sigurinë, si dhe institucionet dhe çështjet e tjera.

Paketa e zgjerimit që pritet të publikohet vlerëson se Mali i Zi ka shënuar përparim të vazhdueshëm në reformat që lidhen me të drejtat themelore, duke plotësuar kriteret përfundimtare për mbylljen e kapitujve 23 dhe 24. Për hartimin e marrëveshjes së anëtarësimit është ngritur një grup i posaçëm pune në muajin prill, i cili zhvillon mbledhje rregullisht në Bruksel për të përgatitur draftin e plotë që do të paraqitet në fillim të vitit të ardhshëm. Komisioni Evropian parashikon që hartimi i këtij dokumenti të përfundojë në pranverën e vitit 2027, përpara se marrëveshja të kalojë në fazën e miratimit.

Përveç këtyre afateve, Komisioni Evropian thekson se procesi varet nga përmbushja e kushteve dhe se plani nuk përbën një garanci absolute për përfundimin e negociatave brenda kohës së parashikuar. Përpara se marrëveshja të nënshkruhet në qershor të vitit 2027, duhet që i gjithë legjislacioni themelor i Bashkimit Evropian të përkthehet në gjuhën malazeze dhe të kalojë rishikimin e Këshillit të BE-së, ndërkohë që kërkohet gjithashtu një mendim pozitiv nga Komisioni Evropian, pëlqimi i Parlamentit Evropian dhe miratimi zyrtar nga Këshilli i BE-së dhe shtetet anëtare.