KDI: Procesi i shpejtë legjislativ i Reformës në Drejtësi shkel rregulloren

Në Kosovë është shpërthyer një debat teknik rreth legalitetit të hapjes së fazës së re legjislative për reformën në drejtësi. Instituti Demokratik i Kosovës, i njohur me akronimin KDI, ka lëshuar një njoftim ku vlerëson se Komisioni për Legjislacion vepruar kundër dispozitave të Rregullores së Punës së Kuvendit. Qendra e këtij reagimi është mënyra se si u trajtuan dokumentet e një pjese thelbësore të politikës shtetërore.

Sipas analizes së KDI-së, rreziqet procedurale u materializuan kur u shqyrtua pakoja e ndërlidhur ligjore. Institucioni thekson se deputetët morën materialin fillestar mbrëmjen para mbledhjes, ku ishin përfshirë qindra faqe dokumentesh. Meqë kjo kohëse konsiderohej jo e mjaftueshme për një analizë të thellë, u shfaq konstatimi mbi shtypjen e procesit.

Baza e këtij pozicioni teknike rrëzohet nga dy pika parimore të Rregullores. Përcaktimi i parë, neni 34 paragrafi 4, detyron qeverisësimin e mbledhjeve të komisioneve të ndërmerren më parët nga tre ditë pune, përveç rasteve të jashtëzakonshme. Pas kësaj, zbatohet nën-holla e 74 e paragrafit 1, e cila specifikon se leximi parë në seancë plenare nuk duhet të fillojë deri pasi të kenë kaluar dy javë që nga periudha kur u shpërndanën projektligjet tek zgjedhësit. Të gjitha këto rregulla u rreshtuan ndaj realitetit të përdorur atë ditë, ku dokumentacioni arriti kudo në kohët e fundit.

Me këto argumente, kodi ligjor në fuqi u nënshkrua me anë të nënshkrimit në parim ku u pranuan njësi ligjore siç janë përkujdesitë për zbatimin e një grushti pune. Përmbajtja e paketës ka ndryshim rëndësis të brendshme nga kërkesa për ligjin e vitit 2026. Një nga gjërat e veçuara është projekti për krijimin e një institucioni të ri institucional për vlerësim dhe heqjen e pronave ku pasqyrohet kusati i pranisë së lëndës së dobishme shtetërore.

Tej kritikat pothuajse specifikimit teknik, qeladhimi qërruashëm nga KDI bëri të qartë mungesën totale të pranishmërie nga stafi kryesor shtetëror përgjegjës për dizajnim të politikës ligjore. Pavarësisht se mungesa e të përgjegjshmeve nga fuqia ekzekutive jo konsiderohet si detyrim formal në rregullore, KDI u shpreh se për burojnë aq konsiderueshmësi, prania ishte e nevojshme. Instituti shtoi se përgjegjësa e Qeverisë duhej të ishte trajtë në përfaqësimim të propozimeve dhe përgjigjjes pyetjeve nga komisionistët, proces që konsiderohet praktikë standarde parlamentare për toke me përmasë kaq të lartë.

Paragjykimi i institucioneve politike zgjatet çdo ditë prej disa muajve. Kërkimi për gjyqësorin e pavarur po luftohet me metodë të re teknike që kërkon kohë të gjatë për mbikëqyrje dhe pajisje të dokumenteve. Qëllimi i këtij lëvizjeje është rritja e besimit ndaj sistemit të të drejtave, nëpërmjet ri-organizimit të funksioneve të drejtimit administrative të dosjeve hapur që në kohët e fundit u mbyllën në strukturat e gjykatave profesionale.

Në kohën aktuale, situata politiko-parlamentare vazhdon që të ndikohet nga fokusimi ndaj funksionimit saktë të Rregullores. Njoftimet e dala nga dega e informatizimit të KDI-së paraqesin një pozicion konservator ndaj zgjerimeve të mëdha ligjore që ndodhin në afate të shkurtra. Ajo thekson se pa një transparencë të plotë dhe respektim të afateve teknike, proceset e caktuar mund të shpërkthehen në mënyrë të papërshtatshme, gjë që në fund mund të çojë në dobitë e brendshme të të gjitha subjekteve të rendit juridik vendës.

Burimet: Veriu.info; Lajmi.net; Gazeta Dukagjini; Ekonomia Online (klaster 4 outlets).