Sot në histori
Sot në histori — 10 tetor
10 tetor 1972 — Themelohet Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Edhe: Lindi Bedri Pejani, nënshkrues i aktit të Pavarësisë.
3 ngjarje
Çfarë ndodhi më 10 tetor në historinë shqiptare: 3 ngjarje të datuara dhe të verifikuara nga arkivi ynë, bashkë me lexime që e vendosin datën në kontekst.
Më 10 tetor në histori
1972Themelohet Akademia e Shkencave e Shqipërisë
Akademia e Shkencave e Shqipërisë u themelua më 10 tetor 1972, duke bashkuar institutet dhe qendrat kërkimore të vendit nën një çati të vetme. Kryetar i parë u zgjodh historiani Aleks Buda, i cili e drejtoi deri më 1993. Akademia u bë institucioni qendror i kërkimit shkencor në Shqipëri dhe mbeti i tillë edhe pas rënies së sistemit njëpartiak.
1885Lindi Bedri Pejani, nënshkrues i aktit të Pavarësisë
Bedri Pejani lindi më 10 tetor 1885 në Pejë. Përfaqësoi Plavën, Gucinë, Gjakovën dhe Pejën në Kuvendin e Vlorës më 1912 dhe qe një nga nënshkruesit e aktit të Pavarësisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore drejtoi Lidhjen e Dytë të Prizrenit dhe negocioi me autoritetet gjermane, zgjedhje që mbetet e diskutuar nga historianët. Pas luftës u dënua nga gjykata e Prizrenit dhe vdiq në spitalin e atij qyteti më 1946.
1943Lind Tahir Meha, që ra në Prekaz më 1981
Më 10 tetor 1943 lindi në Prekaz të Drenicës Tahir Meha, nga familja e njohur për Kullën e Mehajve. Refuzimi i tij për t’ua dorëzuar armët autoriteteve jugosllave u shndërrua në përleshje të armatosur: më 13 maj 1981, i rrethuar në Prekaz nga forcat jugosllave, ai u vra bashkë me të atin, Nebih Meha.
Burimet
Nga arkivi — leximet e kësaj dite
Aleks Buda: i dha historiografisë shqiptare të pasluftës arkitekturën e saj
Kryetari i parë i Akademisë që u themelua sot: historiani që i dha formë historiografisë shqiptare të pasluftës.
Eqrem Çabej: babai i gjuhësisë shqiptare
Gjuhëtari që ndërtoi themelet shkencore mbi të cilat u ngrit puna akademike e brezit të Aleks Budës.
Kuvendi i Vlorës dhe shpallja e Pavarësisë
Kuvendi ku Bedri Pejani, i lindur sot, nënshkroi aktin e Pavarësisë bashkë me delegatët e tjerë të trojeve.