Pse u debatua për imunitetin e deputetëve në Parlamentin 2005?

Një seancë e shtatorit 2005, kur Partia Demokratike kishte pak muaj që kishte marrë pushtetin, zbuloi një debat që sot lexohet me kontekst të ndryshëm. Në qendër të tij ishin kryetarja e atëhershme e Kuvendit, Jozefina Topalli, dhe kreu i grupit parlamentar socialist, Gramoz Ruçi, ndërsa në debat përfshihej edhe kryetari i LSI-së, Ilir Meta. Dy tema kryesore dominoin seancën: kufizimi i imunitetit të deputetëve në emër të luftës kundër korrupsionit dhe e drejta e opozitës për të ngritur komisione hetimore parlamentare.

Debati filloi pasi Ilir Meta paralajmëroi se LSI do të mbështeste çdo nismë për kufizimin e imunitetit, por kërkoi që kjo të bëhej përmes ndryshimesh kushtetuese dhe jo me një projektvendim të Kuvendit. Topalli ndërhyu menjëherë për të sqaruar se seanca nuk ishte thirrur për të diskutuar përmbajtjen e nismës, por vetëm kalendarin trejavor të punimeve. Ajo shpjegoi se nuk bëhej fjalë për heqje të plotë të imunitetit, por për kufizimin e tij vetëm në rastet e hetimit për korrupsion dhe shpërdorim detyre, duke këmbëngulur se nisma nuk binte ndesh me Kushtetutën dhe synonte t'u jepte institucioneve të drejtësisë mundësi të vepronin pa pengesa procedurale.

Replika më e fortë erdhi nga opozita socialiste. Gramoz Ruçi akuzoi Topallin se po sillej më shumë si nënkryetare e Partisë Demokratike sesa si kryetare e Kuvendit: "Ju jeni Kryetarja jonë, por ende flisni si nënkryetare e Partisë Demokratike. Nuk mund të bëheni as avokate, as prokurore, as gjyqtare dhe as zëdhënëse e askujt, vetëm e Rregullores." Ruçi kujtoi se në Konferencën e Kryetarëve ishin paraqitur dy kërkesa: një nga PD për kufizimin e imunitetit dhe tjetra nga PS për ngritjen e një komisioni hetimor. Sipas tij, kërkesa e PS plotësonte Kushtetutën, ligjin për komisionet hetimore dhe Rregullorën e Kuvendit, megjithatë nuk ishte futur në rend ditë. Ai akuzoi Topallin për "dy standarde": projektvendimi i PD-së, që opozita e konsideroi me probleme kushtetuese, procedonte menjëherë, ndërsa kërkesa për komision hetimor shthej me argumentin e procedurave.

Përgjigjja e Topallit ishte procedurale. Ajo shpjegoi se ligji për komisionet hetimore e detyronte Kryetaren e Kuvendit që brenda pesë ditëve të mblidhte Konferencën e Kryetarëve për të shqyrtuar kërkesën dhe se nuk mund të vepronte jashtë afateve ligjore. Topalli zbuloi se kërkesa e socialistëve ishte kthyer për t'u riformuluar, pasi kishte probleme në përcaktimin e objektit të hetimit. Versioni i korrigjuar ishte depozituar vetëm pak orë para seancës dhe pesëditëshi ligjor sapo kishte nisur.

Dy dekada më vonë, rolet janë përmbysur. Sot është Partia Demokratike ajo që akuzon mazhorancën socialiste për bllokimin e komisioneve hetimore dhe për përdorimin e procedurave si mekanizëm pengues ndaj opozitës. Ndërsa socialistët mbrojnë shpesh të njëjtat argumente procedurale që në 2005 përdorte Jozefina Topalli. Arkivat parlamentare tregojnë se debati për komisionet hetimore dhe imunitetin vazhdon të jetë me të njëjtat argumenta dhe protagonistë të ngjashëm.

— Burim: Gazeta Tema, Parlamenti 2005: Kur Gramoz Ruçi i drejtohej Jozefina Topallit: "Je kryetarja jonë…" një debat për imunitetin e deputetit dhe komisionet hetimore parlamentare
— Redaksia ZHURMA