Çfarë synon libri 'The Albanian File' sipas Auron Tares?

TIRANË — Auron Tare analizon librin e Edi Ramës "The Albanian File" përmes një kujtimi personal nga Butrinti, ku takimi me dy arkitektë të shquar botërorë — Richard Rogers dhe Norman Foster — shërben si pikënisje për një reflektim mbi marrëdhënien midis pushtetit, peizazhit dhe kujtesës historike.

Tare rrëfen një shëtitje në Butrint me Rogers, i cili, pasi vizitoi ujësjellësin romak të Vrinës, theksoi: "Asnjëherë mos i lini arkitektët të udhëheqin ëndrrat tuaja. Ata gjithmonë kërkojnë përjetësinë e tyre." Kjo thënie, sipas Tares, shkon përtej arkitekturës dhe prek thelbin e autokracive, të cilat synojnë të kontrollojnë jo vetëm njerëzit, por edhe peizazhin dhe kujtesën.

Në analizën e tij, "The Albanian File" nuk është thjesht një projekt arkitekturor, por "anatomia e një mendësie" që kërkon të lërë gjurmë në histori. Tare paralajmëron se kur pushteti e trajton historinë si instrument ambicieje, arkitektura humb funksionin e saj artistik dhe shndërrohet në mjet të vanitetit politik, duke ndikuar drejtpërdrejt në kujtesën kolektive.

Takimi me Rogers dhe Foster në një darkë në Korfuz, ku diskutuan mbi ndikimin e ndërtimit në trashëgimi, u bë një leksion për Taren. Rogers, veçanërisht, theksoi se arkitektët synojnë pavdekësinë përmes veprave të tyre, një ide që Tare e lidh me dëshirën e pushtetit për të kontrolluar historinë.

Libri i Ramës, sipas Tares, ilustron këtë synim: pushteti nuk mjaftohet me ndryshimin e peizazhit, por kërkon të vulosë historinë me emrin e tij. Kjo nuk është thjesht një çështje arkitekturore, por një strategji për të zotëruar kujtesën kolektive dhe për të arritur pavdeksinë përmes ndërtimeve monumentale.

Tare kujton se Rogers foli për zellin e Perandorit August për ndërtimet monumentale si shprehje e dominimit mbi hapësirën. Kjo ide, e zbatuar në kontekstin shqiptar, tregon se si pushteti mund të shfrytëzojë trashëgiminë për të imponuar vullnetin e tij mbi ndërgjegjen e njerëzve.

Analiza e Tares përfundon me një paralajmërim: kur arkitektura shndërrohet në mjet politik, ajo humb vlerën e saj artistike dhe bëhet pjesë e një loje ambicieje që synon të kontrollojë jo vetëm hapësirën, por edhe kujtesën e një kombi.

Burim: BalkanWeb
— Redaksia ZHURMA