Si zbriti borxhi i Shqipërisë nën 50% të PBB-së për herë të parë?

48.79% — ky është raporti i borxhit publik të Shqipërisë ndaj Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) në fund të marsit 2026, sipas të dhënave paraprake të Ministrisë së Financave. Brenda vetëm tre muajve të vitit 2026, borxhi ra me 4.08 pikë përqindjeje — duke e kaluar për herë të parë prej vitesh pragun simbolik të 50%.

Çfarë tregojnë shifrat

Ministria e Financave publikoi të dhënat paraprake për tremujorin e parë të 2026: stoku total i borxhit të qeverisë qendrore dhe atij të garantuar zbriti nga 1,400 miliardë lekë (fund 2025) në 1,357 miliardë lekë (mars 2026). Kjo rënie nominale prej 43 miliardë lekësh, e kombinuar me rritjen e parashikuar të PBB-së drejt 2,800 miliardë lekëve për vitin 2026, prodhoi "efektin e dyfishtë" që shpjegon tkurrjen e mprehtë të raportit borxh/PBB.

Borxhi i jashtëm regjistroi uljen më të madhe: minus 2.66 pikë përqindjeje. Arsyeja kryesore është forcimi i lekut ndaj euros dhe dollarit gjatë kësaj periudhe — borxhi i huaj, kur konvertohet në monedhën vendase, rezulton me vlerë nominale më të ulët pa asnjë shlyerje shtesë. Borxhi i brendshëm ra minus 1.43 pikë, si pasojë e rritjes ekonomike. Borxhi i garantuar — ai që shteti mbulon për palë të treta si kompani energjetike — zbriti nga 1.73% në 1.49% të PBB-së, duke ngushtuar rrezikun e detyrimeve të papritura buxhetore.

Çfarë do të thotë 48.79%

Kriteret e Maastricht — kuadri fiskal që Shqipëria duhet ta plotësojë në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian — vendosin kufirin maksimal të borxhit publik në 60% të PBB-së. Me 48.79%, Shqipëria qëndron 11.21 pikë nën atë kufi, duke fituar hapësirë teorike fiskale për investime pa shkelur kufijtë e integrimit. Kosova, sipas statistikave të BQK-së, ruan borxh publik dukshëm më të ulët — efekt i kufizimeve kushtetuese mbi deficitin dhe historikut të investimeve me financim të brendshëm. Por edhe nevojat infrastrukturore të pa-mbuluar aty mbeten të larta.

Çfarë vëzhgojmë

Rënia nën 50% nuk është automatikisht sinjal i qëndrueshmërisë fiskale afatgjatë. Shqipëria ka disa projekte të mëdha infrastrukturore në horizont — terminali LNG në Vlorë, zgjerimi i rrjetit të gazit, investimet rrugore — të cilat do të kërkojnë financim të ri borxhi gjatë 2026–2028. Nëse kursi euro–lek ndryshon drejtim (euro forcohet), borxhi i jashtëm do të rritet automatikisht në vlerë leku, duke i kthyer pjesërisht "fitimet" e tremujorit të parë. Ministria e Financave pritet të publikojë të dhënat e tremujorit të dytë (T2 2026) në fillim të tetorit — ai tregues do të tregojë nëse trendi është strukturor apo kalimtar.

Burim: Ministria e Financave (të dhëna paraprake T1 2026), Balkanweb / Monitor

— Redaksia ZHURMA