Sa punëtorë potencialë humb Ballkani pavarësisht rritjes ekonomike?

Rritja ekonomike e kombinuar e Shqipërisë, Bosnje-Hercegovinës, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë do të arrijë 2.8% në vitin 2026 — 0.3 pikë përqindje nën parashikimin e bërë gjashtë muaj më parë. Shifra vjen nga Raporti i Rregullt Ekonomik për Ballkanin Perëndimor, botim i Bankës Botërore i publikuar të martën, 29 prill 2026.

Pritshmëria u ul nga 3.1% (edicioni i vjeshtës 2025) në 2.8% për shkak të efekteve zinxhir të konfliktit në Lindjen e Mesme, inflacionit të vazhdueshëm dhe pasigurisë gjeopolitike globale. Për vitin 2027, Banka Botërore parashikon një përshpejtim modest deri në 3.2% — me kusht që reformat të vazhdojnë me ritmin e duhur.

Gjakimi i kapitalit njerëzor është telashi strukturor. Rajoni humbet punëtorë me ritme ndër më të lartat në Europë: të diplomuarit dhe punëtorët e pakualifikuar ikën njëlloj. Ndërkohë, popullsia po plaket me shpejtësi alarmante — brenda dekadës së ardhshme, të paktën 1 nga 5 banorë i Ballkanit Perëndimor do të jetë mbi moshën 65 vjeç.

Paradoksi i punëtorëve: mungesa e fuqisë punëtore ndjehet akut në sektorët kyç, por njëkohësisht shumë njerëz mbeten jashtë tregut — gra, të rinj, punëtorë me gjysmë-orë. Banka Botërore llogarit se nëse shkalla e pjesëmarrjes në tregun e punës do të arrinte mesataren e vendeve të krahasueshme të BE-së, rajoni do të kishte 2.8 milionë punëtorë shtesë. Vetëm integrimi i grave në tregun formal të punës do të shtonte 0.35 pikë përqindje rritje vjetore.

Për Kosovën dhe Shqipërinë, shifrat e raportit kanë pesë të shtuar: të dyja janë ndër vendet me emigrim më të lartë në rajon — fenomeni nuk është statistikë, por boshllëk konkret në fabrika, spitale dhe klasë mësimi. "Çelësi për përparimin ekonomik afatgjatë janë vendet e punës," tha Xiaoqing Yu, Drejtoreshë e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor. "Ballkani ka rezervë të madhe talenti të pashfrytëzuar — përfshirja e tyre është ndër masat më efektive që rajoni mund të ndërmarrë."

Raporti rekomandon politika konkrete: rishikim i sistemit tatimor dhe të përfitimeve sociale (që sot e bën qëndrimin në shtëpi financiarisht më tërheqës se punësimin), investime në kujdesin e fëmijëve dhe të moshuarve, trajnime profesionale dhe rregullim i punës në platformat online.

Çfarë vëzhgojmë: edicioni tjetër i raportit, pritet në vjeshtën e 2026, do të testojë nëse reformat strukturore — të premtuara nga Tirana dhe Prishtina — kanë prodhuar ndonjë efekt të matshëm. Të dhënat e ASK për tregun e punës në Kosovë dhe ato të INSTAT për punësimin në Shqipëri, pritet të publikohen në maj–qershor 2026 dhe do të shërbejnë si termometri i parë vendas.

Burim: Banka Botërore (Raporti i Rregullt Ekonomik, 29 prill 2026), Gazeta Express

— Redaksia ZHURMA