Banka Botërore: Ndotja e ajrit mbi trefishin e normës së OBSH
Ndotja e ajrit në Shqipëri lidhet me 3,551 vdekje të parakohshme gjatë vitit 2023.
Redaksia ZHURMA · · 3 min lexim
Ndotja e ajrit në Shqipëri u lidh me rreth 3,551 vdekje të parakohshme përgjatë vitit 2023, ndërsa kostoja për mirëqenien ekonomike dhe sociale llogaritet sa 7 për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto, sipas gjetjeve të bëra publike nga Banka Botërore. Përqendrimi mesatar vjetor i grimcave PM2.5 arriti në 16.7 mikrogramë për metër kub, duke kaluar mbi trefishin e kufirit të rekomanduar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.
Analizat e mëparshme dëshmojnë se ekspozimi ndaj ndotjes ka pësuar ndryshime ndër vite, ku Organizata Botërore e Shëndetësisë kishte llogaritur afërsisht 4,600 vdekje të parakohshme nga grimcat PM2.5 gjatë vitit 2021. Megjithatë, institucioni financiar ndërkombëtar bën të ditur se shifrat nuk krahasohen dot drejtpërdrejt për shkak të metodologjive të ndryshme të përdorura. Si një tregues më afatgjatë i përmirësimit, vdekshmëria e lidhur me këto grimca shënoi një rënie prej rreth 53 për qind gjatë periudhës nga viti 2005 deri në 2022.
Sipas dokumentit të përgatitur për menaxhimin e cilësisë së ajrit, shifra e vdekjeve të parakohshme mbështetet te modelimi i Agjencisë Europiane të Mjedisit. Grimcat e imëta, për shkak të përmasave të vogla, mund të depërtojnë thellë në organizëm duke dëmtuar sistemin kardiovaskular. OECD vlerësonte se vdekshmëria e parakohshme nga ky shkak në vend arrinte në rreth 164 raste për 100 mijë banorë, ndërkohë që në qytetet e rajonit mesatarja luhatet nga 137 deri në 158 raste për 100 mijë banorë, sipas të dhënave të pasqyruara nga Banka Botërore.
Ndikimi ekonomik dhe social i ndotjes përfshin dëme të llogaritura deri në 19 për qind të PBB-së në nivel rajonal për shtete si Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia. Këto pasoja shoqërohen me mungesa në punë, rënie të produktivitetit dhe probleme me aftësitë njohëse të individëve, ndërsa fëmijët dhe të moshuarit mbeten shtresat më të rrezikuara.
Nivelet e ndotjes paraqesin shqetësim të veçantë në qendra të ndryshme urbane të vendit. Të dhënat tregojnë se grimcat PM10 në Tiranë ishin 35.4 për qind mbi kufirin europian, kurse në Elbasan tejkalonin me 19.6 për qind. Në Korçë u shënuan 60 ditë me kalim të normës ditore, ndërsa një stacion në Tiranë regjistroi 58 ditë, përballë kufirit të lejuar prej 35 ditësh në vit. Për sa i përket burimit kryesor të emetimeve, ngrohja e banesave përmes djegies së lëndëve në sektorin rezidencial prodhon përafërsisht gjysmën e emetimeve kombëtare të grimcave PM2.5, sipas modelimit të përmendur në raport.
Pyetje e përgjigje
Sa ishte numri i vdekjeve të parakohshme nga ndotja e ajrit në vitin 2023?
Ndotja e ajrit në Shqipëri u lidh me rreth 3,551 vdekje të parakohshme gjatë vitit 2023, sipas raportit të Bankës Botërore.
Çfarë përqindjeje të PBB-së përbën kostoja e ndotjes së ajrit?
Kostoja për mirëqenien ekonomike dhe sociale e shkaktuar nga ndotja e ajrit vlerësohet në ekuivalentin e 7 për qind të PBB-së.
Cili është burimi kryesor i emetimeve të grimcave PM2.5 në Shqipëri?
Ngrohja e banesave në sektorin rezidencial përmes djegies së lëndëve gjeneron afërsisht 50 për qind të emetimeve kombëtare PM2.5.
Lexo edhe
Më shumë →Kjo histori — 4 zhvillime
- 28 tetor Banka Botërore publikon parashikimet e reja për ekonominë e Kosovës
- 7 nëntor Kosova dhe Banka Botërore nënshkruajnë marrëveshjen për eko-parqet industriale
- 14 nëntor Banka Botërore: Hani i Hotit kryeson eksportet kufitare, Kakavija me importe më të larta
- 18 nëntor Banka Botërore: Ndotja e ajrit mbi trefishin e normës së OBSH · ky artikull
Koleksione · të dhëna të verifikuara
Vazhdo me më të lexuarat sot
Përditësuar