Zgjedhjet e Serbisë: Çfarë presin serbët e veriut të Kosovës

Banorët serbë të veriut të Kosovës, gjatë zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të Serbisë të mbajtura të dielën, më 25 tetor, thanë se nga ky proces presin paqe, stabilitet dhe një të ardhme më të mirë. Ndër miliona qytetarë të regjistruar në listën e votuesve të Serbisë, mbi 115 mijë prej tyre kanë adresa në Kosovë dhe mundësinë për të ushtruar të drejtën e votës në gjashtëdhjetë vendvotime të vendosura në katër komuna afër kufirit, përkatësisht në Vranjë, Rashkë, Tutin dhe Kurshumli.

Praktika e udhëtimit të organizuar drejt qendrave të votimit filloi në vitin 2022, pasi autoritetet e Kosovës refuzuan lejimin e hapjes së vendvotimeve brenda zonave të banuara me shumicë serbe për zgjedhjet e organizuara nga Beogradi. Më parë, zgjedhjet e fundit parlamentare të organizuara nga Serbia në këto zona ishin mbajtur më 21 qershor 2020, ku votat mblidheshin përmes misionit të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë në Kosovë dhe numëroheshin në Rashkë e Vranjë. Kjo praktikë u ndërpre nga Qeveria e Kosovës e udhëhequr nga Albin Kurti, e cila kërkoi që Beogradi t'i drejtohej asaj me kërkesë zyrtare pa ndërmjetësimin e OSBE-së, ndërsa Serbia e refuzoi këtë me pretendimin se do të nënkuptonte njohjen e pavarësisë së Kosovës. Ndërkohë, bashkësia ndërkombëtare i ka bërë thirrje disa herë Qeverisë së Kosovës që të gjejë zgjidhje për t'u mundësuar qytetarëve votimin.

Sipas dëshmive të mbledhura nga ekipi i Radios Evropa e Lirë, Bojani nga Mitrovica e Veriut u shpreh se pret që Beogradi zyrtar të kujdeset për pjesëtarët e komunitetit serb në Kosovë dhe t'i mbështesë ata, duke shtuar shprehjen se dëshiron që gjithçka të kalojë pa probleme. Nga ana e saj, Dragana nga Mitrovica e Veriut deklaroi se u zgjua në orën katër të mëngjesit për të udhëtuar me transport të organizuar drejt Rashkës, duke theksuar se është e lodhur dhe se jeta e tyre në Kosovë është pa drejtim të qartë. Ndërkaq, Zorani nga Leposaviqi njoftoi se ka pritur gjatë në kufi për të votuar dhe shpreson që në të ardhmen të mund të votojë në Leposaviq e jo jashtë vendbanimit të tij. Transporti i organizuar për qytetarët, sipas një qytetareje serbe, organizohet nga Lista Serbe, e cila është partia kryesore e serbëve në Kosovë me mbështetjen e Beogradit. Në zonat e banuara me serbë në Kosovë vazhdojnë të funksionojnë institucione shëndetësore dhe arsimore të financuara nga buxheti shtetëror i Serbisë, ndërsa institucionet e tjera të këtij sistemi janë zhvendosur pranë kufirit ose janë mbyllur nga autoritetet kosovare si të paligjshme dhe paralele.