Si i përdorën gratë për spiunazh dhe tortura në diktaturë?

— Gratë gjatë diktaturës komuniste u përdorën si instrumente spiunazhi përmes kërcënimeve, shantazheve dhe arrestimeve të detyruara, sipas dëshmimeve të mbledhura në Qendrën e Traumës dhe Rehabilitimit. Dokumentacioni zbulon se shumë gra, sidomos ato në internim, u torturuan për të marrë informacione ose u detyruan të diskretitoheshin përpara popullit pas dënimeve të bashkëshortëve të tyre.

Qendra disponon një database me mbi 42 mijë emra ish-të persekutuarish politikë, të cilët janë të ndarë në kategori si të pushkatuar, të vdekur në burgje, të internuar apo të dëbuar. Deri mëd पौधों, rreth 20 mijë prej tyre kanë vizituar qendrën për të rrëfyer torturat dhe inskenimet e akuzave politike, dëshmi që regjistrohen me kamera dhe diktofon.

Për të evidentuar gjendjen social-ekonomike dhe pasojat psikologjike, u shpërndanë 500 pyetësorë në të gjithë territorin e vendit me ndihmën e Institutit të ish-të Përndjekurve Politikë. Këto materiale shërbejnë si prova të gjalla për zbardhjen e krimeve të diktaturës dhe si kundërvënie ndaj dosjeve të falsifikuara të historisë komuniste.

Instituti i ish-të Përndjekurve Politikë ka hartuar 200 dosje që përmbajnë fakte drithëruese mbi njerëz që kanë sajuar vrasje dhe internime pa fund. Dëshmitarët, të cilët shpesh flasin përmes kodeve për shkak të frikës së vazhdueshme, emërtuan hapur persekutorët e tyre, duke treguar se memoria e krimeve mbetet e gjallë.

Një nga rastet specifike është dëshmia e D. B., e lindur në vitin 1924, e cila u internua në Lushnjë dhe më pas në Ndërmenas të Fierit për shkak të prejardhjes së saj nga një familje e Ballit Kombëtar. Ajo rrëfen se si u hoq profesionin e infermieres për të punuar në baltë, duke jetuar në shtëpi të papërshtatshme.

D. B. përshkruan një jetë të vështirë ku familja u nda për së gjalli, ndërsa fëmijët u lanë të konfuzuar nga pyetjet përse babai kishte folur kundër qeverisë. Këto rrëfime nxjerrin në pah dhunën sistematike të ish-Sigurimit Shtet mbi gratë, të cilat shpesh u bënë viktimë e një sistemi të bazuar në tmerr dhe kontroll.

Sot, ish-të përndjekurit politikë shfaqen të shqetësuar më shumë për situatën ekonomike dhe marrëdhëniet familjare sesa për vuajtjet e kaluara. Persekutimi i gjatë ka lënë pasoja të rënda në nivelet e izolimit dhe vetëvlerësimit, duke ndikuar drejtpërdrejt në mënyrën se si këto viktima e përjetojnë të tashmen dhe e shohin të ardhmen.

Burim: Shqiptarja
— Redaksia ZHURMA