Sado: Koha e alokimit të fondeve është vendimtare për Censin e bujqësisë

Instituti i Statistikave ka kërkuar një buxhet total prej 2.3 miliardë lekësh, nga të cilat INSTAT-it do t’i jepen 1.8 miliardë lekë, duke lënë një diferencë të paplotësuar prej 530 milionë lekësh, ndërsa për Censin e bujqësisë janë planifikuar afro 736 milionë lekë për vitin 2027. Kërkesat e institucioneve për fondet e përcaktuara për vitin e ardhshëm janë parashtruar ndërsa projektbuxheti po kalon në çdo komision, ku drejtoresha e INSTAT, Lantona Sado, parashtroi kërkesën për më shumë para në drejtim të institucionit.

Censi i fundit për bujqësinë është bërë në vitin 2012, ndërsa prej vitit 2022, kur ishte afati i parë për të realizuar këtë numërim të ri, procesi është shtyrë disa herë për arsye të ndryshme. Censi i bujqësisë pritej të realizohej gjatë vjeshtës, por u shtyrë për në vitin 2027 për shkak se vonesat gjatë hartimit dhe dërgimit në Kuvend të projektligjit për Censin e bujqësisë bënë që ai të miratohej në seancë plenare vetëm në korrik 2026, duke mos i lënë kohën e mjaftueshme në dispozicion INSTAT-it për të kryer procedurat e nevojshme.

Sipas drejtoreshës Lantona Sado, mosrealizimi i Censit këtë vit erdhi pikërisht si pasojë e vonesave në miratimin e ligjit dhe në financimin e nevojshëm për këtë proces, ndaj një pjesë e procedurave të prokurimeve që ishte projektuar u anulua pasi çdo investim ishte i lidhur me miratimin e ligjit dhe sigurimin e fondeve. Për vitin 2027, Sado u shpreh se institucioni duhet të jetë i aktivizuar duke bërë investime teknologjike, mjetet teknike për censin dhe në tetor duhet të ketë rekrutuar punonjës, duke kërkuar 25 milionë lekë për staf shtesë dhe 35 milionë lekë për investimet në infrastrukturë. Po ashtu, INSTAT kërkoi edhe financim shtesë për 11 pozicione të reja pune në institucion.

Këtyre kërkesave iu përgjigj pjesërisht pozitivisht Ministria e Financave përmes Vilma Çaushollit, e cila tha se projekti për investimet teknologjike për censin nga ministria është parashikuar në vlerën 40 milionë lekë, ndërsa nga kërkesa e INSTAT-it prej 736 milionë lekësh, nga ana e tyre është vlerësuar dhe shtuar në buxhet një vlerë prej 440 milionë lekësh, duke mbetur të hapur që përmes akteve normative të akomodohen shpenzimet e tjera. Në të njëjtin komision, Autoriteti i Konkurrencës prezantoi kërkesat buxhetore për vitin 2027, ku kryetari Denar Biba parashtroi nevojën urgjente për pajisjen me një godinë të re dhe theksoi se përparësi kryesore mbetet forcimi i kapaciteteve njerëzore, përfshirë krijimin e një Drejtorie Integrimi dhe të një drejtorie të posaçme hetimi për përmbushjen e detyrimeve në procesin e integrimit evropian.