Komisioni Europian ngre shqetësime për sigurinë ushqimore në Shqipëri

Komisioni Europian ka evidentuar mangësi serioze në sigurinë ushqimore në Shqipëri në raportin e vitit 2026, duke kërkuar reformimin e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU), përmirësimin e kontrolleve të pesticideve, fuqizimin e kapaciteteve laboratorike dhe marrjen e masave më të forta kundër korrupsionit në proceset e inspektimit dhe certifikimit.

Në kuadër të kapitullit 12, i cili mbulon sigurinë ushqimore, politikat veterinare dhe fitosanitare, dokumenti i Brukselit vëren se kuadri ligjor shqiptar vazhdon të jetë vetëm pjesërisht i përafruar me normat e Bashkimit Europian. Edhe pse Ligji për Kontrollet Zyrtare u miratua në qershor 2026, zbatimi praktik i legjislacionit kërkon burime të mëtejshme administrative dhe financiare, si dhe harmonizim të mëtejshëm me Rregulloren e Përgjithshme të BE-së për Ushqimin.

Për sa i përket detajeve institucionale, Komisioni Europian kërkon ndërmarrjen e reformave strukturore, duke sugjeruar bashkimin e AKU-së me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve. Po ashtu, sipas raportit, duhet të bëhet një ndarje më e qartë e detyrave të inspektimit ndërmjet AKU-së dhe Inspektoratit të Përgjithshëm, si dhe të rritet transparenca në administrimin e të dhënave dhe statistikave të kontrolleve. Lidhur me infrastrukturën analitike, raporti nëllon se laboratorët zyrtarë ende nuk janë përcaktuar në përputhje me rregulloren për kontrollet zyrtare dhe se mungojnë metoda të validuara të analizimit paraprak për të garantuar besueshmërinë e rezultateve. Komisioni Europian kërkon gjithashtu forcimin e kontrolleve në pikat kufitare, të cilat duhet të përafrohen plotësisht me standardet evropiane deri në momentin e anëtarësimit.

Te mbetjet e pesticideve, raporti thekson nevojën për masa më efektive kur konstatohen mospërputhshmëri të produkteve ushqimore. Në sektorin veterinar, vërehen mangësi në gjurmueshmërinë e kafshëve, mbikëqyrjen e sëmundjeve, kapacitetet për patogjenë të veçantë dhe mungesën e një sistemi standard për grumbullimin, ruajtjen dhe përpunimin e nënprodukteve shtazore.

Në kuadër të hapave të ardhshëm, Komisioni Europian thekson se Shqipëria duhet të hartojë një program kombëtar për përmirësimin e cilësisë së qumështit, ndërsa vëren se nuk është raportuar përparim për rregullat specifike në lidhje me ushqimin e kafshëve.

«Reformat institucionale janë të nevojshme, veçanërisht për bashkimin e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU) me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve. Për më tepër, ndarja e detyrave të inspektimit ndërmjet AKU-së dhe Inspektoratit të Përgjithshëm duhet të bëhet më e qartë. Nevojiten përpjekje të mëtejshme për statistikat e inspektimeve, administrimin e të dhënave dhe transparencën», shkruhet në raportin e Komisionit Europian. Dokumenti shton gjithashtu se «gjurmueshmëria, analiza e mbikëqyrjes dhe kapacitetet laboratorike për patogjenë të veçantë nuk janë zhvilluar plotësisht, çka zvogëlon aftësinë e sistemit për të zbuluar herët prirjet e rrezikut, për t’u dhënë përparësi kontrolleve dhe për të demonstruar progresin».