Pse taksa e banesës së parë do të dyfishohet me reformën e re të pasurive?

TIRANË — Ministria e Financave ka rikthyer në procedurë projektligjin për taksën e pasurive të paluajtshme, pasi e kishte tërhequr draftin e vitit 2023. Formula e re do të zëvendësojë sistemin aktual që llogarit taksën mbi çmimet e referencës, duke e bazuar në vlerën e vlerësuar të tregut të pasurisë, me shkalla të rrita që do të zbatohen nga 2029 për ndërtesat dhe nga 2030 për trojet dhe tokën bujqësore. Rreth 3 milionë ndërtesa të regjistruara në Kadastrën Fiskale do të preken nga reforma.

Për banesat e para, shkalla e taksës rritet nga 0,05% në intervalin 0,1–0,2%, duke përfaqësuar një rritje 100–300%. Megjithatë parashikohet një zbritje deri në 50% e vlerës së banesës së parë, e cila nuk mund të tejkalojë pragun maksimal të caktuar për secilën bashki. Për banesat me vlerë të ulët dhe mesatare, taksa llogaritet vetëm mbi gjysmën e vlerës, ndërsa për ato me vlerë më të lartë, vetëm pjesa e vlerës që korrespondon me pragun e zbritjes përjashtohet nga taksimi.

Sipas llogarive të Drejtorisë së Përgjithshme të Taksës së Pasurisë, për banesën e parë detyrimi do të dyfishohet nëse këshillat bashkiakë miratojnë shkallën 0,2%. Megjithatë, për një pjesë të pronarëve, veçanërisht ata që zotërojnë banesa të para me vlerë të lartë, prona të dyta ose ndërtesa për veprimtari tregtare, detyrimi pritet të jetë më i lartë se sa paguajnë tani. Për ndërtesat tregtare, shkalla nga 0,2% propozohet në 0,15–0,25%.

Një nga risitë kryesore është vendosja e pragut maksimal të patatueshëm të zbritjes, i ndarë në 7 kategori bashkish. Në kategori të parë vendoset Bashkia e Tiranës me prag deri në 8,4 milionë lekë, një rritje 87% nga 4,5 milionët e draftit të mëparshëm. Në kategori të dytë përfshihet Bashkia e Durrësit. Pragjet diferencohen sipas kategorive, duke reflektuar ndryshimet në tregun e pasurive të paluajtshme në zona të ndryshme të vendit.

Niveli i taksës do të miratohet nga këshillat bashkiakë, duke u bërë që fuqia vendimtare të llojitet në nivel lokal. Kjo do të thotë se rritja finale e detyrimeve do të variojë sipas vendimeve të secilës bashkie. Ministria e Financave thekson se formula bazë mbetet e njëjta për të gjitha pasuritë: vlera e taksueshme shumëzohet me shkallën e miratuar nga këshilli bashkiak.

Projektligji vjen pas një periudhe konsultimi dhe redesigni pas tërheqjes së vitit 2023. Implementimi i skaduar në 2029 për ndërtesat dhe 2030 për tokat syrtsin një periudhë tranzitore për bashkitë dhe qasjet për të përshtatur vlerësimet e tyre. Drejtoria e Përgjithshme e Taksës së Pasurisë thekson se efekti final për pronarin varet nga vlera e pronës, pragu i patatueshëm dhe shkalla e miratuar.

Për banorët e Tiranës dhe Durrësit, ku vlerat e pasurive janë më të larta, rritja e pragut të zbritjes mund të shpërfytyrojë pjesërisht rritjen e shkallës, por për banesat me vlerë të lartë efekti neto do të jetë rritje e detyrimeve. Reforma përfaqëson një ndryshim paradigmatik në mënyrën se si taksohen pasuritë e paluajtshme në Shqipëri, duke kaluar nga një sistem i bazuar në çmime referencë në një bazuar në vlerë tregtare.

*Burim: Monitor, https://monitor.al/deri-ne-dyfishim-taksash-per-3-milione-ndertesa-per-banim-shembujt/* *— Redaksia ZHURMA*