Pse aktgjykimi për ish-krerët e UÇK-së mund të ndryshojë historinë e luftës së Kosovës?

HAGË — Dhomat e Specializuara në Hagë pritet të shpallin më 20 korrik aktgjykimin për katër ish-udhëheqësit e UÇK-së: Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin. Ata akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit gjatë dhe pas luftës së Kosovës (1998–1999). Fillimisht, vendimi ishte caktuar për 19 maj, por u shty për shkak të kompleksitetit të rastit.

Të katërtit ndodhen në paraburgim që nga nëntori 2020, kur u bë publike aktakuza. Prokuroria i përshkruan si pjesë të një "ndërmarrjeje të përbashkët kriminale" që synonte kontrollin përmes frikësimit dhe keqtrajtimit. Viktimat përfshijnë serbë, romë dhe shqiptarë që nuk mbështesnin UÇK-në — të paktën 102 të vrarë dhe mbi 20 të zhdukur.

Prokuroria kërkoi dënim me 45 vjet burg për secilin, bazuar në kontributet e tyre në krime. Kimberly West, prokurore specializuar, tha më 9 shkurt se kërkesa mbështetet në "pikat e aktakuzës dhe vendimin e vetëm". Të akuzuarit mohojnë akuzat, me Thaçin që i quajti "krejtësisht të pavërteta" dhe theksoi mbështetjen e zyrtarëve perëndimorë për UÇK-në.

Mbrojtja ka paraqitur dëshmi nga figura të diplomacisë perëndimore, si ish-zëdhënësi i Departamentit të Shtetit amerikan, James Rubin, dhe ish-komandanti i NATO-s, Wesley Clark. Ata deklaruan se UÇK-ja nuk ishte një strukturë e centralizuar dhe se të akuzuarit kishin ndikim të kufizuar. Kjo linjë mbështetet nga një pjesë e qytetarëve të Kosovës, të cilët i shohin si heronj të luftës çlirimtare.

Procesi ka ngritur debate për barazimin e UÇK-së me krimet e Serbisë, e cila ishte shteti agresor. Përfaqësues politikë dhe qytetarë argumentojnë se gjykata fokusohet vetëm te krimet e UÇK-së, duke injoruar kontekstin e luftës. Avokati Artan Qerkini pret lirimin e të katërtve, duke argumentuar se prokuroria nuk ka provuar ekzistencën e një "ndërmarrjeje kriminale" ose përgjegjësinë komanduese.

Vendimi pritet të ndikojë jo vetëm në përgjegjësinë penale, por edhe në mënyrën se si do të lexohet lufta e Kosovës në të ardhmen. Për njohësit e drejtësisë ndërkombëtare, aktgjykimi mund të riformulojë trashëgiminë historike të luftës dhe perceptimin e UÇK-së si lëvizje çlirimtare.

Burim: Epoka e Re
— Redaksia ZHURMA