Paketa e BE-së gjen Shqipërinë të papërgatitur

Gjatë muajit tetor, saktësisht në datën gjashtë, Komisioni Europian ndërmori një hap të ri përmes prezantimit të një paketë orientimesh politike. Dokumenti, i pagëzuar me emrin «Përgatitja për një Union më të gjerë», synon përshtatjen e buxhetit, politikave dhe qeverisjes së Bashkimit Europian në funksion të zgjerimit të ardhshëm. Kjo nismë sjell gjithashtu mundësinë e integrimit gradual të vendeve kandidate në sektorë të caktuar përpara anëtarësimit të plotë, duke synuar ofrimin e përfitimeve të prekshme për qytetarët, ndonëse shtetet mbeten të detyruara të përmbushin kriteret e kërkuara nga Brukseli.

Për të shmangur veton e shteteve anëtare dhe për të përshpejtuar e thjeshtuar procedurat, udhëzimi sugjeron përdorimin e votimit me shumicë të cilësuar kur bëhet fjalë për hapjen e grup-kapitujve negociues. Megjithatë, kjo lehtësi vendimmarrjeje vjen e shoqëruar me kushte dhe klauzola të forta mbrojtëse për periudhën pas pranimit. Këto masa mund të çojnë deri në pezullimin e së drejtës së votës brenda Këshillit në rast të shkeljeve serioze të vlerave të Bashkimit Europian, një mekanizëm ky që pritet të mbetet i vlefshëm për pesëmbëdhjetë vjet pas anëtarësimit.

Në letër, propozimet duket se lehtësojnë rrugëtimin e Shqipërisë drejt strukturave europiane, duke siguruar akses të hershëm në disa lehtësi siç janë zonat pa tarifa roaming apo pagesat SEPA. Pavarësisht këtyre mundësive, analizat nga fusha e ekspertizës paralajmërojnë se thelbi i nismës e gjen vendin në kushte të thella papërgatitjeje. Një nga pikat më të ndjeshme dhe më të dobëta mbetet ekonomia e brishtë shqiptare, e cila rrezikon të pësojë goditje të rënda nga konkurrenca e parakohshme e tregut të përbashkët nëse mungojnë masat mbrojtëse të duhura.

Gjithashtu, mangësitë ekzistuese në kapacitetet audituese dhe prania e korrupsionit e vënë vendin para rrezikut të bllokimit të shpejtë të fondeve jetike. Krijimi i mekanizmave kaq të gjatë mbikëqyrës pas hyrjes në Bashkimin Europian dëshmon mungesë të thellë besimi nga ana e Brukselit. Sipas studiuesit Blendi Çeka, ky zhvillim përbën një ndryshim rrënjësor që prej vitit një mijë e nëntëqind e pesëdhjetë e gjashtë. Ai thekson se mungesa e anëtarësimit të plotë lë pas një status periferik, ku vendi mbetet pa zë dhe pa të drejta të barabarta, ndërsa vëmendja mbetet te sfidat e brendshme institucionale dhe ekonomike të vendit.

Burimet: VOAL — Voice of Albanians; Standard; BalkanWeb; BoldNews; Reporter.al (klaster 5 outlets).