Kush e themeloi qytetin antik të Ulqinit?

— Origjina e qytetit të Ulqinit mbetet një pikë debati shkencor mes tri hipotezave të ndryshme: njëra e lidh atë me kolonizimin nga kolkhët, tjetra me besimet totemike të ilirëve, ndërsa e treta me gjeografinë e shkëmbit të lartë ku ndodhet.

Dëshmia më e vjetër vjen nga enciklopedisti romak Plini Plaku në veprën "Naturalis Historia", ku ai shënon se qyteti dikur quhej Colchinium. Sipas Plinit, vendbanimi ishte themeluar nga kolkhët, një pretendim që shumë historianë e kanë konsideruar thjesht si etimologjizim romantik romak.

Megjithatë, arkeologu malazez Pavle Mijoviq, duke u mbështetur në punët e studiuesve gjeorgjianë si O. Lordkipanidzi, argumenton se emri Colchis ka rrënjë të dokumentuara në asirishten Qil-hi dhe urartianëjen Qulha. Kjo rrjedhë filologjike e bën evolucionin Colchinium, Olchinium dhe Olcinium të duket si një proces i mundshëm zhveshjeje fonetike.

Hipoteza e dytë, e bazuar në gjuhësinë krahasuese indoevropiane, është avancuar nga studiuesi austriak Johann Georg Hahn dhe zhvilluar nga Anton Mayer. Ata propozojnë se emri rrjedh nga rrënja *ulkas, që në kuptimin e tyre do të thotë "ujk", duke e shndërruar Ulciniumin në "vendbanimin e ujkut".

Kjo teori e lidh emërtimin me praktikën e fiseve ilire për të përdorur kafshët si eponime mbrojtëse, ngjashëm me rastet e Delmatisë (nga dele) dhe Dardanisë (nga dardhë). Kjo logjikë totemike përshtatet gjithashtu me formën greke Ouíkivov të përmendur nga Ptolemeu.

Kjo hipotezë ka gjetur mbështetje të fortë nga gjuhëtari më i madh shqiptar, Eqrem Çabej. Ai ka deklaruar se teza e Mayerit mbetet e besueshme dhe e pahedhur poshtë, duke konfirmuar që rrënja *ulkas është një bazë solide për të shpjeguar emrin e qytetit.

Pozicioni gjeografik i qytetit, i lartë 63 metra mbi Adriatik dhe i mbrojtur nga një hendek natyror, ka diktuar historikisht fatin e tij. Debati mes këtyre teorive hap dritare të ndryshme mbi të kaluarën e qytetit, nga lidhjet me Detin e Zi deri te identiteti fillestar ilir.

Burim: Koha Javore
— Redaksia ZHURMA