Ministria e Drejtësisë përgatit ligj të ri për zgjerimin e probacionit

Ministria e Drejtësisë në Maqedoninë e Veriut ka përgatitur një propozim-ligj për zgjerimin e sistemit të probacionit, ndërkohë që numri i rasteve aktive në këtë sistem është rritur nga 604 në vitin 2024 në 1.248 në vitin 2026. Gjykatat në vend nuk e shfrytëzojnë sa duhet sistemin që u mundëson personave të dënuar të qëndrojnë në liri ose në burg shtëpiak në vend të vuajtjes së dënimit në burg.

Sistemi i probacionit dhe nevoja për dënime alternative kanë qenë vazhdimisht në qendër të vëmendjes për shkak të gjendjes në institucionet ndëshkuese. Sipas të dhënave të Avokatit të Popullit, në burgun e Idrizovës gjatë vitit 2025 mbipopullimi është dyfishuar krahasuar me vitin paraprak. Përdorimi i gjerë i alternativave ndaj burgimit është evidentuar edhe nga Komisioni Evropian, i cili në raportin për vitin 2026 ka konstatuar mungesë progresi në ndryshimin e kornizës ligjore.

Nga Drejtoria për Ekzekutimin e Sanksioneve bëjnë të ditur se probacioni është shumë më ekonomik sesa mbajtja e personave në burg, pasi zvogëlon numrin e të burgosurve dhe shpenzimet institucionale, ndërkohë që mundëson edhe risocializimin e tyre në liri. Megjithatë, autoritetet pranojnë se ky sistem nuk zhvillohet dhe nuk zbatohet në mënyrë të njëtrajtshme nga gjykatat në të gjitha rajonet e vendit. Sipas Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve, «deri më tani janë marrë 12 vendime gjyqësore për mbikëqyrje elektronike, prej të cilave katër aktgjykime për shqiptimin e dënimit me burg shtëpiak dhe tetë aktvendime për zëvendësimin e dënimit me burg me burg shtëpiak». Po ashtu, nga kjo drejtori theksojnë se «më e rëndësishmja është që gjyqtarët të inkurajohen të shqiptojnë më shumë masa alternative në vend të dënimeve efektive me burg, të lejojnë lirime me kusht për periudha më të gjata, si dhe të zbatojnë masa me mbikëqyrje elektronike».

Nga Ministria e Drejtësisë njoftojnë se propozim-ligji i përgatitur do të dërgohet së shpejti në procedurë qeveritare, si pjesë e reformave për modernizimin e ekzekutimit të sanksioneve dhe harmonizimin me standardet evropiane. Sipas Ministrisë, «me këtë ligj forcohet roli i Shërbimit të Probacionit, vendosen regjistri elektronik dhe mbikëqyrja elektronike, avancohet vlerësimi i rrezikut në procedurën penale, vendosen standarde më të larta për të drejtat e njeriut dhe trajtimin e barabartë, forcohet mbrojtja e viktimave, veçanërisht në rastet e dhunës në familje dhe dhunës me bazë gjinore».