Si e shprehu mërgata shqiptare rezistencën pas marsit 1981?

PRISHTINË — Pas thirrjes "Rroftë Kosova e lirë!", pankarta e mërgimtarëve shqiptarë vazhdonte me pesë fjalë franceze të shkruara me shkronja të mëdha: VIVE RÉSISTANCE NATIONALE! — "Rroftë Rezistenca Kombëtare!" Kjo parullë u shfaq nëpër rrugët e Evropës frankofone gjatë viteve tetëdhjetë, si deklaratë e mërgatës shqiptare ndaj represionit pas marsit 1981.

Konteksti ishte i dhimbshëm. Demonstratat studentore të marsit 1981 kishin tronditur themelet politike të Jugosllavisë dhe pas tyre kishte ardhur një periudhë e gjatë represioni, arrestimesh dhe ndjekjesh politike. Studentët e Prishtinës, të burgosurit politikë, intelektualët e censuruar dhe veprimtarët e mërgatës ishin hallka të të njëjtit zinxhir historik rezistence.

Nocioni i rezistencës kombëtare, analizon Prof. Dr. Sabile Keçmezi-Basha në studimin e saj, nuk lidhej vetëm me armën apo kryengritjen. Ai përfshinte ruajtjen e gjuhës, mbrojtjen e kulturës, kultivimin e arsimit dhe kujtesën historike. Rezistenca ishte, për shqiptarët, detyrim moral ndaj historisë dhe brezave pasardhës.

Parulla pasqyronte bindjen e veprimtarëve se historia e shqiptarëve ishte histori e qëndresës së pandërprerë. Nga Rilindja Kombëtare te kryengritjet e fillimshekullit XX, nga sundime të ndryshme deri te demonstratat studentore të '81-shit — rezistenca ishte vija e kuqe që lidhte brezat. Mërgimtarët e viteve tetëdhjetë e ndienin veten pjesë të këtij zinxhiri.

Në rrugët e qyteteve evropiane, shkronjat e mëdha pasqyronin forcën e bindjes së atyre që mbarnin pankartën. Ato nuk shërbenin vetëm për të tërhequr vëmendjen — pasqyronin bindjen e thellë të mërgimtarëve. Deklarata ishte e qartë: rezistenca shqiptare nuk ishte shuar dhe përpjekja për lirinë e Kosovës vazhdonte pavarësisht kufijve, distancave dhe pengesave politike.

Thirrja kishte edhe dimensionin e mirënjohjes ndaj kujtesës kolektive. Ajo fliste me të kaluarën, duke kujtuar individët dhe brezat që kishin sakrifikuar jetën, lirinë dhe mirëqenien e tyre për idealet kombëtare. Njëkohësisht, i drejtohej edhe brezave të rinj — u bënte thirrje të mos harrojnë rrugën e ndjekur nga paraardhësit.

Sot, kur lexohet në dokumentet e ruajtura nga koha, kjo parullë merr vlerën e dëshmisë historike. Ajo nuk tregon vetëm gjuhën politike të mërgatës, por edhe botën e saj shpirtërore — idealet që e frymëzonin dhe misionin historik që mërgimtarët shqiptarë e përceptonin si detyrë kombëtare dhe morale.

Burim: Fjala
— Redaksia ZHURMA