Mandrica: Vetëm njëzet banorë flasin ende shqip në fshatin e Bullgarisë
Fshati Mandrica në Bullgari ruan gjuhën dhe arkitekturën e veçantë, ndërsa banorët e moshuar përpiqen të mbajnë gjallë historinë e komunitetit shqiptar.
Redaksia ZHURMA · · 2 min lexim
Në rajonin e Rodopeve, në jug të qytetit Ivajllovgrad, shtrihet Mandrica, i konsideruar si fshati i vetëm shqiptar në Bullgari. I themeluar në shekullin XVII, ky vendbanim dikur numëronte mbi tre mijë banorë, ndërsa sot vetëm rreth njëzet banorë të moshuar vazhdojnë të flasin gjuhën shqipe në familje. 93-vjeçarja Sultana tregon se dikur gjyshërit e tyre ishin penguar ta përdornin gjuhën, por ata vazhdonin ta flisnin në shtëpi, pavarësisht se dialekti i tyre dallon nga shqipja e sotme. Ajo gjithashtu kujton se në dokumentet e identifikimit banorët dikur regjistroheshin si shqiptarë, para se përkatësia e tyre të ndryshohej në bullgarë.
Sipas një reportazhi të Radios Kombëtare Bullgare, në periudhën e lulëzimit fshati kishte dy shkolla, ambulancë, spital, maternitet dhe fabrikë pijesh freskuese, ndërsa shërbente edhe si qendër e rëndësishme e prodhimit të mëndafshit. Një veçori tjetër e Mandricës janë shtëpitë tradicionale trekatëshe, të ndërtuara me themele guri, struktura druri dhe tulla balte të thara në diell pa u pjekur në furra. Anton Hristov, nipi i Sultanës, shpjegon se këto ndërtesa ishin projektuar posaçërisht për kultivimin e krimbave të mëndafshit, ku kati i parë shërbente për kafshët, i dyti për krimbat dhe i treti për banim. Ai ka nisur restaurimin e një ndërtese për ta shndërruar në bujtinë ekologjike dhe bashkëpunon me organizatën e arkitektëve Meshtra për të organizuar punëtori, me qëllim ruajtjen e trashëgimisë arkitekturore dhe tërheqjen e vizitorëve.
