Kurti: Kosova mbetet i vetmi vend në rajone pa statusin e kandidatit në BE

Kryeministri Albin Kurti deklaroi se Kosova mbetet i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor pa statusin e vendit kandidat, meqë aplikimi i saj i dorëzuar në dhjetor 2022 nuk është përcjellë ende për vlerësim në Komisionin Evropian. Ky bllokim vazhdon ndërsa tetë presidenca të Këshillit të BE-së kanë kaluar pa marrë një mandat politik nga shtetet anëtare.

Më parë, Kosova ia pat dorëzuar kërkesën zyrtare Çekisë gjatë kryesimit të saj të Këshillit të BE-së. Në atë periudhë, vendimi u cilësua si një hap historik, mirëpo që nga ajo kohë aplikimi nuk ka lëvizur drejt shqyrtimit formal. Presidencat e mëpasshme, përfshirë ato të Suedisë, Spanjës dhe së fundmi Irlandës, nuk kanë ndërmarrë hapa për t'i dhënë mandat Komisionit Evropian që të nisë procedurat teknike.

Përparimi i vendeve fqinje në procesin e integrimit evropian paraqet një kontrast të dukshëm me stagnimin e Kosovës. Komisioni Evropian përcaktoi datën 4 nëntor qershorin e vitit 2027 si një afat orientues për nënshkrimin e traktatit të anëtarësimit me Malin e Zi, i cili i ka filluar negociatat prej 14 vjetësh dhe ka aplikuar para gati 18 vjetësh. Gjithashtu, procedura e përcjelljes së aplikimit te Komisioni kishte zgjatur rreth dy muaj për Maqedoninë e Veriut, katër muaj për Malin e Zi dhe rreth dhjetë muaj për Serbinë.

Vonesa e Kosovës lidhet me reforma të kufizuara dhe rrethanat politike brenda bllokut evropian. Raporti vjetor i Komisionit Evropian konstaton mungesë përparimi në sistemin e gjyqësorit, rezultate të kufizuara në luftën ndaj korrupsionit dhe zbatim të kufizuar të marrëveshjeve me Serbinë. Megjithatë, pesë shtete anëtare të BE-së vazhdojnë të mos e njohin pavarësinë e Kosovës, çka pengon marrjen e një vendimi unanim nga Këshilli për ta kaluar dosjen te Komisioni.

Mandati i presidencës aktuale irlandeze të Këshillit të BE-së përfundon në fund të dhjetorit, kur pritet të shihet nëse çështja e aplikimit do të futet në agjendë apo do t'i kalojë udhëheqjes pasuese. Nga ana tjetër, BE-ja po e trajton zgjerimin si një instrument sigurie pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës, duke synuar uljen e ndikimit të Moskës në rajon.

Gjatë pranimit të raportit të Komisionit Evropian më 4 nëntor, kryeministri Albin Kurti tha: «Kosova edhe më tej mbetet i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor pa statusin e vendit kandidat, dhe përveç përkrahjes politike nga Komisioni Evropian për të nisur procesin teknik, ende nuk ka pasur ndonjë lëvizje nga shtetet anëtare dhe institucionet e BE-së për t’i dhënë Komisionit mandatin politik për të nisur këtë proces». Ndërsa lidhur me arritjen e Malit të Zi, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, tha: «Mali i Zi ka dëshmuar se procesi i anëtarësimit mund të sjellë ndryshime të rëndësishme, kur një vend është i përkushtuar t’i përmbushë kriteret e anëtarësimit dhe t’u qëndrojë besnik vlerave evropiane».