Aplikimi i Kosovës për anëtarësim në BE mbetet pa shqyrtim nga Këshilli Evropian

Aplikimi i Kosovës për anëtarësim në Bashkimin Evropian mbetet i pashqyrtuar nga Këshilli i BE-së pas gati katër vjetësh nga dorëzimi i tij. Kosova është i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që nuk ka marrë statusin e vendit kandidat, ndërsa institucionet evropiane nuk i kanë dhënë ende Komisionit Evropian mandatin politik për fillimin e vlerësimit teknik.

Në dhjetor të vitit 2022, Kosova i dorëzoi kërkesën zyrtare për anëtarësim presidencës çeke të Këshillit të BE-së. Që nga ajo periudhë janë ndërruar tetë presidenca të këtij institucioni, përfshirë Suedinë, Spanjën dhe Irlandën, e cila mban kryesimin aktualisht. Asnjë nga këto presidenca nuk e ka përcjellë kërkesën te Komisioni Evropian për vlerësim formal, hap ky që kërkon kërkesë të drejtpërdrejtë nga shtetet anëtare të përfaqësuara në Këshill.

Krahasuar me vendet e tjera të rajonit, vonesa për kalimin e këtij pragu është më e gjata. Kërkesa e Serbisë u kalua te Komisioni Evropian pas rreth dhjetë muajsh, ajo e Malit të Zi pas rreth katër muajsh, kurse aplikimi i Maqedonisë së Veriut u përcoll në më pak se dy muaj. Nga ana tjetër, më 4 nëntor Komisioni Evropian përcaktoi qershorin e vitit 2027 si afat orientues për nënshkrimin e traktatit të anëtarësimit me Malin e Zi, i cili ka aplikuar para gati 18 vjetësh dhe zhvillon negociata prej 14 vjetësh.

Sipas raportit vjetor të Komisionit Evropian, në Kosovë është evidentuar mungesë përparimi në gjyqësor, rezultate të kufizuara në luftën kundër korrupsionit, zbatim të kufizuar të marrëveshjeve me Serbinë, si dhe ngadalësim të reformave për shkak të krizës institucionale. Ndryshimet gjeopolitike pas pushtimit rus të Ukrainës e kanë shtyrë BE-në ta trajtojë zgjerimin si instrument sigurie, por kjo nuk ka sjellë lëvizje për kërkesën e Kosovës.

Mandati i presidencës irlandeze të Këshillit të BE-së përfundon në fund të dhjetorit, pa dhënë konfirmim nëse do ta procesojë kërkesën e Kosovës gjatë kësaj periudhe.

Kryeministri Albin Kurti deklaroi më 15 dhjetor 2022 lidhur me dorëzimin e aplikimit: «Me përkushtimin tonë dhe me punën tonë, edhe ndonjë zë skeptik në Bashkimin Evropian lidhur me Kosovën, besojmë që do ta zbusim dhe do ta ndryshojmë. Bashkimi Evropian është fati ynë, ndërsa Evropa është kontinenti ynë».

Më 4 nëntor, gjatë pranimit të raportit vjetor, Kurti u shpreh: «Kosova edhe më tej mbetet i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor pa statusin e vendit kandidat, dhe përveç përkrahjes politike nga Komisioni Evropian për të nisur procesin teknik, ende nuk ka pasur ndonjë lëvizje nga shtetet anëtare dhe institucionet e BE-së për t’i dhënë Komisionit mandatin politik për të nisur këtë proces».

Ndërkaq, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, tha lidhur me përparimin e fqinjëve: «Mali i Zi ka dëshmuar se procesi i anëtarësimit mund të sjellë ndryshime të rëndësishme, kur një vend është i përkushtuar t’i përmbushë kriteret e anëtarësimit dhe t’u qëndrojë besnik vlerave evropiane».