Haxhiu: Batoni i luftës dhe i sotshmi janë dy njerëz të ndryshëm

Baton Haxhiu ka publikuar dy librat e tij të rinj të titulluar «Kosova, historia që zhbëri ish-Jugosllavinë» dhe «Brenda Luftës», të cilët janë botuar nga shtëpia botuese UET Press. Në këto dy vepra të reja, autori sjell përvojën e tij të përjetimit të konfliktit nga afër, duke u rikthyer tek vitet e kaluara përmes dokumenteve, dëshmive dhe kujtesës personale, ndërsa librin e dytë tregon se e ka shkruar në një distancë të gjatë kohore, duke e përfunduar atë në periudhën 2025-2026.

Këto botime trajtojnë ngjarjet e ndërlidhura me shpërbërjen e Jugosllavisë, luftën në Kosovë, rezistencën shqiptare, si dhe komunikimet e mbajtura me figurat më të rëndësishme të politikës botërore. Sipas autorit, synimi i këtyre rrëfimeve është t’i afrojë lexuesit shqiptarë të Shqipërisë me një periudhë historike që shpesh mbetet jashtë njohjes së tyre të drejtpërdrejtë, duke prekur gjithashtu rolin e Shqipërisë, faktorin ndërkombëtar dhe dilemat e shumta morale e politike të asaj kohe.

Haxhiu kujton kohën kur ishte një gazetar i ri, duke përmendur se si një fjali e drejtuar nga ambasadori amerikan Richard Huckaby pas një prej rrëfimeve të para për luftën i kishte mbetur gjatë në kujtesë. Përmes shkrimit të këtyre librave, ai shpjegon se është dashur të përballet sërish me traumat e vjetra, humbjen e gjysmës së familjes, shkatërrimin dhe kufomat, duke theksuar se procesi ka shërbyer si një lloj pastrimi shpirtëror dhe çlirimi nga plagët e së shkuarës.

Autorët e UET Press kanë nxjerrë në dritë dy veprat që sjellin gjithashtu detaje nga jeta personale e gazetarit, përfshirë momentin kur ai e kishte përcjellë djalin e tij Andin drejt Prizrenit për ta larguar nga zona e konfliktit vetëm dy ditë para fillimit të bombardimeve. Sipas rrëfimit të tij, fotografia e djalit ishte menduar si pamja e parë për veprën e dytë dhe u botua tre muaj më vonë, ndërsa sot dy djemtë e tij, Andi dhe Joni, shërbejnë si lexuesit dhe redaktorët e parë të librave.

Haxhiu tregon se gjatë periudhës së konfliktit ai është shpallur i vdekur për dhjetë ditë, duke kaluar brenda pak ditësh nga shpallja e vdekjes dhe madhërimi publik te rikthimi në jetë dhe sulmet ndaj tij. Ai shton se brenda librit lexuesit do të gjejnë «atë Batonin naiv» të atyre kohëve, i cili nuk ishte në gjendje të kuptonte se çfarë do të sillte e nesërmja dhe çfarë do të ndodhte me luftën.

Duke folur për qasjen e tij ndaj ngjarjeve, Haxhiu shprehet: «Qetësia ime e të rrëfyerit realisht është një dhimbje», duke sqaruar se kjo qetësi nuk nënkupton mungesë dhimbjeje por përkundrazi përbën vetë dhimbjen e përjetuar. Ai gjithashtu thekson se ka kaluar përmes përvojave të rënda që një njeri i zakonshëm vështirë se mund t'i përballojë apo t'i imagjinojë, duke u rikthyer në kohë tek ato ngjarje përmes dokumenteve dhe kujtesës.