Zgjedhjet vendore të 2027-ës rrezikojnë të kontestohen pas ndryshimit të hartës

Zgjedhjet vendore të 9 majit 2027 në Shqipëri do të zhvillohen pas reformës së re administrativo-territoriale, e cila ka reduktuar numrin e bashkive nga 61 në 46, ndërsa mungojnë ndryshimet e nevojshme në kuadrin ligjor zgjedhor. Të premten e 30 tetorit, Presidenti Bajram Begaj thirri partitë politike në Presidencë për konsultime mbi datën e zgjedhjeve, ndërkohë që vendi ishte i përfshirë nga një valë protestash, por partitë opozitare e refuzuan në bllok ftesën duke i cilësuar konsultimet formale. Pas këtij takimi, Presidenti Begaj dekretoi 9 majin 2027 si datën e ardhshme të zgjedhjeve vendore.

Këto zgjedhje do të jenë të parat që do të organizohen pas reformës administrativo-territoriale që parashikon bashkimin e 15 bashkive. Ndryshimi i kufijve administrativë pritet të ndryshojë jo vetëm hartën, por edhe mënyrën se si qytetarët dhe komunitetet do të përfaqësohen në këshillat bashkiakë. Megjithatë, ndryshimet në Kodin Zgjedhor që duhet të pasqyrojnë këtë ndarje të re territoriale ende nuk janë miratuar, duke ngritur shqetësime serioze për përfaqësimin e komuniteteve dhe mundësinë e kontestimit të rezultateve.

Kremi i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, theksoi se ndryshimet në Kodin Zgjedhor duhej të ishin miratuar paralelisht me reformën territoriale. Sipas Celibashit, duhet të rishikohen urgjentisht dispozitat që rregullojnë mënyrën e zgjedhjes së anëtarëve të këshillit, kriteret për përcaktimin e numrit dhe strukturën e përfaqësimit të njësive të ndryshme territoriale brenda një njësie të re vendore. Kreu i KQZ-së paralajmëroi se nëse këto ndryshime kalojnë fundin e vitit, do të krijohen probleme praktike për institucionin dhe vështirësi të karakterit ligjor.

Ekspertja e çështjeve zgjedhore dhe drejtuesja ekzekutive e Shoqatës për Kulturë Demokratike, Gerta Meta, u shpreh se ndikimi i reformës shtrihet përtej riorganizimit administrativ dhe prek drejtpërdrejt ushtrimin e të drejtës së votës dhe përfaqësimin politik. Meta theksoi se nëse shpërndarja e mandateve nuk llogarit dallimet demografike dhe territoriale, mund të shfaqen pretendime për nënpërfaqësim të disa komuniteteve. Ajo gjithashtu shtoi se problemet në regjistrimin e kandidatëve, administrimin e votimit dhe shpërndarjen e mandateve mund t'u japin subjekteve zgjedhore motive për të kundërshtuar ligjshmërinë e vendimeve dhe rezultateve.

Në raportin e progresit për Shqipërinë të publikuar më 4 nëntor 2026, Komisioni Europian e vlerësoi si urgjente realizimin e një reforme gjithëpërfshirëse zgjedhore përpara zgjedhjeve të vitit 2027, duke vënë theksin te rekomandimet e pazbatuara të OSBE/ODIHR-it dhe Komisionit të Venecias. Gerta Meta veçoi nevojën për depolitizim të administratës zgjedhore, rritje të transparencës në financimin politik dhe parandalim të përdorimit të burimeve shtetërore gjatë fushatës, veçanërisht duke pasur parasysh se kryetarët aktualë të bashkive mund të jenë njëkohësisht kandidatë. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka afat rreth gjashtë muaj për të përgatitur procesin e ri në 46 bashki, duke përshtatur dokumentacionin, materialet zgjedhore dhe burimet njerëzore e financiare.