Pse dështoi Mali i Zi të marrë Gucinë me forcë në 1862?

— Malazezët dështuan të pushtonin Gucinë me forcë për shkak të humbjeve të mëdha në luftimet kundër trupave osmane dhe ndihmës së palëkundur që shqiptarët u dhanë banorëve të zonës, duke e kthyer mbrojtjen e fshatrave Vuthaj dhe Martinaj në një çështje nderi.

Sipas shënimeve të A. Cevdet nga viti 1862, shtetet e Europës u përfshinë në konflikt duke i paralajmëruar osmanët të ndalonin shqiptarët, por kjo ishte e pamundur. Malësorët, kryesisht katolikë nga Kelmendi, sakrifikuan shumë për të mbrojtur dy fshatra myslimane në kazanë e Gucisë, duke vërtetuar se motivimi ishte kombëtar dhe jo fetar.

Shteti osman, që kishte braktisur kazanë e Gucisë sipas vendimit të Kongresit, nuk mbante përgjegjësi në konflikt. Një propozim për të shkëmbyer nahijën e Vasojeviçit të Poshtëm me Gucinë gjeti mbështetje fillestare, por u refuzua nga kabineti i Austrisë, duke bllokuar këtë rrugë të zgjidhjes diplomatike.

Ambasadori italian i kohës, Korti, propozoi një manovër tjetër: t'i jepnin Malit të Zi zonat përreth Podgoricës, konkretisht Grudën dhe Hotin, në këmbim të Gucisë. Ai argumentonte se banorët e Podgoricës nuk ishin kryesisht myslimanë, ndryshe nga Gucia, ku mbrojtja nga shqiptarët do të vazhdonte pambarim.

Ky propozim ishte i rrezikshëm, pasi Gruda dhe Hoti ishin ngjitur me Kelmendin. Nëse malësorët ishin ngritur për dy fshatra në Guci, nuk do të pranonin t'i jepnin Malit të Zi asnjë pëllëmbë tokë të tyre, gjë që do të shkaktonte një kryengritje të gjithë Gegërisë kundër Malit të Zi.

Pavarësisht këtyre rreziqeve, Ministria e Jashtme pranoi propozimin e Kortit. Kjo çoi në nënshkrimin e një dokumenti ku malësorët e Shkodrës u detyruan të paguanin një bedel në vend të dorëzimit të Gucisë, duke shmangur një konflikt më të gjerë territorial.

Burim: Dielli
— Redaksia ZHURMA