Çfarë sjell në Shqipëri retrospektiva e parë e fotografit botëror Gjon Mili?

SHKODËR — Një udhëtim magjepsës në universin e dritës, lëvizjes dhe inovacionit artistik është hapur për publikun shqiptar përmes ekspozitës "Gjon Mili: Retrospektivë". Ky aktivitet i konsideruar si një nga ngjarjet më të rëndësishme fotografike prezantohet në Muzeun Kombëtar të Fotografisë "Marubi" në Shkodër.

Kjo ekspozitë e veçantë, e kuruar nga Howard Greenberg, sjell për herë të parë në Shqipëri një koleksion origjinal të veprave të mjeshtrit shqiptaro-amerikan. Gjon Mili ndryshoi rrënjësisht mënyrën se si bota e sheh fotografinë, duke e kthyer atë në një laborator eksperimentimi me dritën.

Gjatë udhëtimit, vizitori përballet me një galeri figurash të rëndësishme të shekullit XX. Portrete të legjendave të jazz-it si Duke Ellington në piano, i rreetuar nga fytyra të përqendruara, dhe Charlie Parker shfaqen jo thjesht si fotografi artistësh, por si fragmente ku dëgjohet muzika.

Imazhe mbresëlënëse janë edhe fotografitë e Billie Holiday dhe Count Basie, ku drita dhe ekspresiviteti krijojnë intensitet emocional. Mili arriti të sfidojë kufijtë tradicionalë duke përdorur teknologjinë dhe njohuritë shkencore për të zbuluar trajektoren e lëvizjes dhe ritmin e trupit në hapësirë.

Retrospektiva sjell gjithashtu eksperimentet me dritën stroboskopike dhe ekspozimet e shumëfishta. Veprat e vizatimeve me dritë, duke përfshirë referencat ndaj serisë së famshme me Pablo Picasso-n, dëshmojnë sesi fotografi shqiptaro-amerikan arriti të fotografojë vetë lëvizjen dinamike dhe ta bëjë kohën një pjesë të imazhit artistik.

Ekspozita përfshin fotografi të rralla si ato me Picasso-n në vilën e tij në Francë në momente krejtësisht spontane. Retrospektiva sjell edhe portrete të regjisorit Alfred Hitchcock dhe imazhe të hershme të Tina Turner, përpara se ajo të shndërrohej në një ikonë globale të muzikës.

Mili lindi në Korçë më 1904 dhe u largua drejt Amerikës, ku ndërtoi karrierë si fotograf i njohur i revistës Life. Ky rikthim në muzeun Marubi vlerësohet si një ngjarje kombëtare, e realizuar me mbështetjen e plotë të Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit.

Burim: ATSH
— Redaksia ZHURMA