Çmimet e naftës në Shqipëri po rriten, arrihen nivele rekord në rajon

Redaksia ZHURMA.

TIRANË — Çmimet e naftës në Shqipëri janë rritur sërish, pasi që çmimet në tregjet ndërkombëtare kanë ngrira në ditët e fundit. Sipas Reuters, Brent crude, referenca ndërkombëtare, ka arritur afër 85 dollarë për barel, ndërsa West Texas Intermediate rreth 80 dollarë, të dyja në nivelet më të larta gati një muaji. Rritja shpërtheu nga tensionet mes SHBA dhe Iranit, blokada e ri e anijve iraniane, sulmet në rajon dhe shqetësimet për ndërprerje të furnizimit përmes Detarit të Hormuzit, ku kalon gati një e pesëtë e rrjedhave globale të naftës. Përveç kësaj, sulmet ukrainase mbi rafineritë dhe infrastrukturën rusë kanë kufizuar eksportet e karburanteve. Çmimet ndërkombëtare për produktet e rafinuara, veçanërisht dizelin, kanë rritur më shpejt se nafta e pamërt, duke përfshirë më të shpejtën në çmimet tregtare dhe më pas në stacionet e vogla.

Rritja e çmimeve ndërkombëtare është reflektuar edhe në vendet e rajonit. Në Shqipëri, çmimi i dizelit ka arrinjur midis ALL 196 dhe ALL 198 për litër, kalojndë kufirin e 2 euro. Sipas operatorëve të tregut, kjo lidhet me rritjen e benchmarkut Platts, që dje arriti 1.203 dollarë për ton, sipas të dhënave të Doganës – një shenjë CIF që përfshin transport dhe sigurim. Me 30 qershor, ky benchmark ishte 952 euro për tonë, me një premium të rreth 30 dollarë për tonë. Niveli më i lartë i Platts që nga fillimi i luftës u regjistrua në prill, me 1.600 dollarë për tonë. Shqipëria vazhdon të ketë çmimin më të lartë të dizelit në rajon, mënyrësisht për shkak të barrës fiskalit të rëndë: taksat përfaqësojnë afersisht gjysmë të çmimit finalit. Taksa më e rëndë është taksa e rrethimit ALL 27 për litër, akciza fikse ALL 39.4 për litër, taksa e karbonit ALL 3 për litër, dhe pastaj TVSH 20% e aplikuar mbi çmimin final duke përfshirë të gjitha taksat tjetra – një praktikë e ndryshme nga disa vende fqinje ku TVSH nuk shtohet mbi taksat e karburantit. Çmimi më i ulët i dizelit që nga lufta ishte ALL 176 për litër, në fuqi më 17 qershor sipas vendimit të fundit të Bordit të Transparencës, deri në fillim të korrikut. Pastaj çmimet u rritën disa herë, afrohesin përsëri pragut të ALL 200, niveli më i lartë që nga 20 maj. Sipas formulës së çmimit të Bordit të Transparencës, që u çua më 19 qershor, çmimi i llogaritur bazuar në shenjat CIF të dje do të ishte ALL 198 për litër, ndërsa duke përdorur benchmarkun FOB do të ishte rreth ALL 5 më ulët.

Në Serbi, dizeli kushton rreth €1.82–€1.87 për litër, benzina rreth €1.66. Qeveria ka rivendosur masat e mbështetjes pas rritjes së fundit të çmimeve ndërkombëtare: tavani i çmimit të Eurodizelit është 220 dinarë (≈€1.87) deri të premten 17 korrik, ndërsa Europremium BMB 196 dinarë (≈€1.67). Qeveria serbe ka ndryshuar vendimin për ndalimin e përkohëshëm të eksportit të naftës dhe produkteve nga nafta, zgjeruar deri më 31 korrik. Ministria e Financave ka shpallur një reduktim të mëtejshëm të akcizës: përveç reduktimit ekzistues të 5%, nga 13 korrik aplikohet një prerje shtesë, duke sjellë reduktimin total në 10%, ç'ka parandaluar rritjen e çmimeve brenda vendit. Në Maqedoninë e Veriut, dizeli kushton €1.42 për litër, benzina €1.41–€1.44; çmimi i dizelit u rrit €0.10 këtë javë, dhe vendi nuk aplikon më të lirime TVSH ose akciza të ulura. Në Malin e Zi, çmimet ishin €1.58–€1.68 për litër, Eurosuper €1.64, me rritje €0.02–€0.09. Nga 3 qershor, qeveria ka rivendosur akcizën e plotë €0.44 për Eurodiesel, dhe për dy kategori benzinë akciza u ngrit në 95% të ratës së plotë (€0.5215 vs €0.549). Çmimet llogariten çdo javë. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, dizeli kushton 2.74 marke konvertibile (≈€1.40), pa që qeveria të miratojë masë reduktimi të taksave. Në Kosovë, Ministria e Industrisë publikon çdo ditë tavanat: dje €1.56 për dizel dhe €1.40 për benzinë; dizeli u rrit €0.12 nga €1.44 më 9 korrik.

Çmimet e naftës janë një nga faktorët kyçë që ndikojnë në ekonominë kombëtare dhe në jetën e përditshme të qytetarëve. Rritja e tyre ka ndikim të drejtpërdrejtë në buxhetet e shtëpive, në kostot e transportit dhe në kushtet e përgjithshme të jetesës. Prandaj, është thelbësore që qeveritë dhe operatorët e tregut të merren masat e duhura për të stabilizuar çmimet dhe për të mbrojtur konsumatorët nga shfletëzimet e rreja.

*Burim: Monitor, https://monitor.al/fuel-prices-in-the-region-albania-and-serbia-the-most-expensive/*

*— Redaksia ZHURMA*