Boçi: Financimi i arsimit në projektbuxhetin e vitit 2027 zbret në 3,19% të PBB-së

Luçiano Boçi ka deklaruar se sipas të dhënave të paraqitura në projektbuxhetin e vitit 2027, financimi i përgjithshëm i arsimit në përllogaritjen më të gjerë të Ministrisë zbret nga 3,26% në 3,19% të Produktit të Brendshëm Bruto. Ai theksoi se për tre zërat kryesorë që përfshijnë Ministrinë e Arsimit, arsimin profesional dhe financimin vendor, mbështetja financiare ulet nga 2,89% në 2,86% të PBB-së.

Diskutimet mbi projektbuxhetin e ri vijnë në një kohë kur pushteti ekzekutiv e deklaron vazhdimisht arsimimin si një prioritet kombëtar dhe me buxhet historik. Sidoqoftë, auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit ka konstatuar më parë se 334 shkolla mbeten pa mbulim psiko-social, ndërsa vlerësimet ndërkombëtare të nxënësve kanë evidentuar probleme të vazhdueshme në sistemin arsimor.

Sipas të dhënave të analizuara nga Boçi, financimi për arsimin bazë dhe atë parashkollor shënon një rritje nominale prej vetëm 1,2%, duke bërë që pesha e tij specifike në PBB të zbresë nga 1,35% në 1,29%. Ndarja e brendshme e fondit të Ministrisë tregon se rreth 91% e mjeteve financiare shkon për shpenzime korrente, si pagat dhe sigurimet shoqërore, ndërsa vetëm rreth 9,2% është parashikuar për investime kapitale. Në planin e infrastrukturës, dokumenti cakton 2,2 miliardë lekë për 54 projekte që janë në vazhdim e sipër dhe 700 milionë lekë për rreth 40 projekte të reja. Sa i përket bazës materiale dhe trajnimeve, Ministria parashikon të mbulojë trajnimin e 20 deri në 22 mijë mësuesve, të ngrejë 25 laboratorë si dhe të shpërndajë 2.750 kompjuterë. Sa i përket shërbimeve mbështetëse, projekti përmban shtimin e 150 psikologëve e punonjësve socialë, si dhe angazhimin e 2.650 mësuesve ndihmës për një numër prej 4.485 nxënësish me aftësi të kufizuara.

Gjatë zbatimit të këtij kuadri financiar përgjatë vitit 2027, mbetet të përcaktohet numri përfundimtar i shkollave që do të përfundojnë realisht dhe numri i saktë i fëmijëve që do të mësojnë në kushte më të mira. Po ashtu, mbetet të matet se sa do të përmirësohen aftësitë e nxënësve, sa do të rritet cilësia e mësimdhënies dhe sa do të arrihet të zvogëlohen pabarazitë ekzistuese ndërmjet shkollave në zonat urbane dhe atyre rurale.

Boçi ka kritikohet se qeveria me ison e saj gjithmonë e shpall arsimin prioritet kombëtar dhe buxhetin e quan historik, por arsimimin e konsideron në heshtje si armik. Ai shtoi se financimi i arsimit bazë nuk mund të trajtohet thjesht si një shpenzim administrativ në një sistem që ka nevojë për përmirësimin e aftësive themelore të nxënësve, mbështetje për mësuesit, laboratorë, biblioteka dhe kushte më të mira mësimi. Sipas tij, një shtet që kursen te formimi i fëmijëve rrezikon të paguajë shumëfish nesër për pasojat e mungesës së arsimimit cilësor. Ai vërejti gjithashtu se buxheti nuk mund ta përmbushë detyrimin e tij duke financuar vetëm funksionimin dhe duke mos u përqendruar tek zhvillimi, pasi financimi i funksionimit nuk duhet ngatërruar me financimin e transformimit. Në lidhje me masat sociale, ai nënjëzoi se shtimi i psikologëve është një hap i pamjaftueshëm përballe faktit se auditimi i KLSH-së ka gjetur 334 shkolla pa shërbim psiko-social.