Beqir Beqiri, «Beqa i Teatrit»: katër dekada si boshti i prapaskenës së TKK-së

PRISHTINË — «Edhe atëherë kur në atë Teatër asgjë nuk ka funksionuar, prapë gjithçka ka funksionuar, sepse Beqa ka qenë aty, dhe ai mrekullisht ka pasur zgjidhje për secilin problem». Kështu e përshkroi dramaturgu Jeton Neziraj, në deklaratën e sjellë nga Ekonomia Online, njeriun që për gati katër dekada mbajti në lëvizje makinerinë e padukshme të Teatrit Kombëtar të Kosovës. Beqir Beqiri, organizatori shumëvjeçar i TKK-së, vdiq të martën, më 21 korrik 2026, në moshën 64-vjeçare, pas një sëmundjeje të rëndë, raporton Koha.net. Shumëkush, shkruan e njëjta gazetë, ia mësoi mbiemrin vetëm nga njoftimi i vdekjes: për publikun dhe për skenën ai ishte thjesht «Beqa i Teatrit».

Pse ka rëndësi

• Beqir Beqiri (1962–2026) punoi rreth katër dekada si organizator i Teatrit Kombëtar të Kosovës, që nga koha kur institucioni quhej Teatri Popullor Krahinor.
• Ishte pika e kontaktit mes stafit mbështetës dhe menaxhmentit dhe priti e përcolli dhjetëra drejtorë të institucionit, serbë e shqiptarë — kolegët me shpoti e thërrisnin «drejtori gjeneral».
• Mbledhja komemorative u mbajt në amfiteatrin e TKK-së më 22 korrik, me pjesëmarrjen e presidentes në detyrë Albulena Haxhiu dhe ministres së Kulturës Saranda Bogujevci.

Nga Prishtina te Teatri Popullor Krahinor

Sipas profilit që Shaban Maxharraj botoi te Koha.net ditën e vdekjes së tij, Beqiri lindi më 10 shkurt 1962 në Prishtinë. Punën në teatër e nisi qysh në të njëzetat, në institucionin që atëherë quhej Teatri Popullor Krahinor. Pas një kohe të shkurtër u avancua në organizator — dhe aty nisi një rrugëtim që Koha e përshkruan si të rrallë: rasti kur një anëtar i stafit mbështetës të skenës shndërrohet në personazh të vetë institucionit. Bashkëpunëtorët e jashtëm, shkruan gazeta, sa herë kishin nevojë të komunikonin me dikë nga TKK-ja, e dinin adresën: Beqa. Brenda teatrit, rrallë kryhej ndonjë punë pa qenë ai i përfshirë.

«Drejtori gjeneral» i prapaskenës

Profili i Koha-s e vendos Beqirin në një pozicion të pazakontë brenda hierarkisë së teatrit: ai ishte ura mes stafit mbështetës dhe menaxhmentit, dhe «po s'funksionoi kjo lloj ure, dështimi qe i sigurt». Për rreth katër dekada punë priti e përcolli dhjetëra drejtorë, serbë e shqiptarë, prandaj kolegët me shpoti e thërrisnin «drejtori gjeneral». Gazeta nuk e fsheh as anën më të ashpër të këtij pushteti të heshtur: «me krejt kontroversitetin, mbase edhe në sajë të kësaj», shkruan Maxharraj, Beqa mbeti pikë e pakalueshme për këdo që synonte një marrëdhënie me TKK-në.

Dëshmitë e njerëzve që drejtuan teatrin plotësojnë këtë portret. Jeton Neziraj, që bashkëpunoi me Beqirin si udhëheqës artistik i TKK-së nga viti 2008 deri më 2011, e quajti, sipas Ekonomia Online, «pamjen më të ndritshme të mundshme të Teatrit Kombëtar», shtyllën që e mbajti funksionale «atë ngrehinë komplekse»: «Ai ka jetuar aty dhe teatri ka qenë habitati i tij. Jam tmerrësisht i pikëlluar që ai vdiq kaq i ri». Dramaturgu Arian Krasniqi, drejtor i përgjithshëm i TKK-së në vitet 2008–2009, kujtoi për të njëjtin medium rutinën e përditshme të Beqirit: «Në shtëpinë e tij të dytë, Teatrin, Beqa vinte i pari dhe dilte i fundit». Sipas Krasniqit, çdo shfaqje, ngjarje a manifestim teatror kishte pas vetes njeriun që kujdesej «që gjithçka të shkonte mirë e mbarë», dhe vdekja e tij e shpejtë «lë zbrazëti në organizimin e brendshëm të TKK-së».

Lamtumira në amfiteatër

Lajmin e vdekjes e dha vetë Teatri Kombëtar i Kosovës: «Me pikëllim të thellë morëm lajmin për ndarjen nga jeta të Beqir Beqirit, organizatorit dhe punëtorit të kamotshëm e të çmuar të Teatrit Kombëtar të Kosovës», citon Koha.net njoftimin, ku institucioni e përshkruan si «njeri i mirë, koleg i respektuar, organizator i përkushtuar dhe punëtor i palodhur».

Një ditë më pas, raporton KultPlus, në amfiteatrin e TKK-së u mbajt mbledhja komemorative. Morën pjesë presidentja në detyrë Albulena Haxhiu, ministrja e Kulturës dhe Turizmit Saranda Bogujevci, familjarë, miq dhe punëtorë të teatrit. Ministria e Kulturës, sipas KultPlus, vlerësoi se Beqiri ishte nga ata njerëz që, edhe pse larg skenës, me punën, profesionalizmin dhe përkushtimin e tij dha një kontribut të çmuar në funksionimin dhe zhvillimin e institucionit.

Vlerësimi më i saktë i vendit që zinte ndoshta mbetet vërejtja praktike e profilit të Koha-s: mjaftonte të shihej fytyra e Beqës për të kuptuar se në çfarë gjendjeje ishte Teatri. Krasniqi, nga ana e tij, e mbylli kujtimin me një parashikim pune, jo me elegji: kultura dhe shkathtësia e tij organizative, tha ai për Ekonomia Online, «do të jenë frymëzim për të tjerët».

Burimet:

• Koha.net — profili i Shaban Maxharrajt për Beqir Beqirin dhe njoftimi i TKK-së për vdekjen
• KultPlus — mbledhja komemorative në amfiteatrin e TKK-së dhe vlerësimi i Ministrisë së Kulturës
• Ekonomia Online — deklaratat e Jeton Nezirajt dhe Arian Krasniqit për Beqirin

— Redaksia ZHURMA