Bajrami: Ligji duhet të respektojë drejtësinë, jo vetëm procedurën e pushtetit

Shkrimi i botuar nga Isuf B. Bajrami, i transmetuar përbashkë nga platformat “Fjala e Lirë” dhe “Voal”, zgërman thelbin e marrëdhënies ndërmjet ligjit, drejtësisë dhe pushtetit në kuadër të realitetit kushtetues të Kosovës. Teksti identifikon një pretendim themelor të filozofisë politike: njeriu krijon shtetin, parlamentin dhe gjykatat, por më pas i delegon këtyre institucioneve të drejtat për të mbiquartësuar shoqërinë. Kjo dinamikë krijon një paradoks ku kreatori i ligjit bëhet nënshtrimtar i tij, duke ngritur pyetjen nëse legjitimiteti procedurual është mjaftues për bindjen e qytetarit.

Autora Analizës vë në qendër tensionin ndërmjet ligjit pozitiv dhe dinjitetit njerëzor. Argumenti mbahet i qartë: vetëm sepse një normë është miratuar sipas procedurës nga një pushtet legjitim, ajo automatikisht nuk bëhet e drejtë në kuptimin moral apo njerëzor. Teksti thekson se ekzistojnë entitete më të larta se ligji formal, siç janë barazia, liria dhe të drejtat themelore, të cilat duhet të mbrohen nga çdo hyrje në fuqi të një akti ligjor. Nëse ligji i përdorur kufizon këto vlera, lind dyshimi mbi natyrën e tij sipas standardëve të drejtësisë, pavarësisht që ai të jetë aprovuar nga institucionet e përcaktuara.

Deklaratat në tekstin e vazhdojnë duke e zbatuar këtë këndvështrim në kontekstin e Kosovës, ku realiteti kushtetues zgjedh vazhdimisht sfidat e tij. Ekrani i analizës tregon se shoqëria njerëzore nuk ka mbyllur përfundimisht pyetjen mbi faktin se kush e kontrollon ligjin e bashkuar. Autori insiston se autoriteti i ligjit sapo hyn në fuqi ndikojë drejtpërdrejt në jetën e personave, prandaj ai nuk duhet të mbikëmbet si një entitet i pavarur nga vlerat njerëzore. Tensionimet ndërmjet pushtetit dhe drejtësisë mbeten mbetet një dilema qeverisëse kyç, ku përpjekja është për ta bërë sistemin ligjor të përgjegjshëm ndaj konsumatorit të tij kryesor, qytetarit.

Struktura e shkrimit ndjek një linjë logjike të qartë, duke filluar nga krijimi i institucioneve nga njeriu dhe duke arritur te hipoteka e nënshtrimit të tyre. Nuk ofrohen zgjidhje praktike apo rekomandime konkrete për ndryshim ligjor, por përqalet një këndvështrim filozofik që kërkohet të rishikojë standardet e pranimi të legjitimitetit. Fokusja rreh mbi nevojën për një kufizim më të fortë të sistemit legjislativ nga vlerat fundamentale të drejtësisë, jo vetëm nga proçedurat e miratimit. Mësimi i nxjerrë nga ky shqyrtim është se ligji duhet të përballet gjithmonë me drejtësinë, edhe kur procedura e miratimit është e plotë dhe e përshtatshme sipas rregulloreve aktuale.

Teksti e mbron idenë se dinjiteti njerëzor dhe liria nuk janë vetëm parime abstrakte, por standarde kyçe për ndërtimin e ligjeve që respektojnë qytetarin. Nëse një ligj i privojn njeriun nga këto elemente, kur ai hyn në fuqi, atëherë ai dështon në provën më të rëndësishme të drejtësisë, pavarësisht se kush e miraton. Kjo qasje e vendos të drejtat e njeriut mbi mekanizmat e thjeshta të miratimit, duke krijuar një nivel të ri përgjegjshmërie për pushtetin legjislativ. Lidhja e drejtëpërdrejtë midis njeriut dhe ligjit thekson se neni shqetësim për mbrojtjen e tij vjen nga natyra njerëzore e vetë ligjit, jo vetëm nga shënjestrat e tij përtë e tij.

Në mbyllje, shkrimi mbetet si një paralajmërim për ruajtjen e balancës midis autoritetit shtetëror dhe vlerave njerëzore. Autori Bashkitës dhe Zënët e tij, si Bajrami, ofrojnë një pikë referimi filoscofike për kuptimin e vetë qeverisjes ligjore, ku drejtësia nuk është vetëm një rezultat i procedurës, por një kërkesë e përditshme e përhershme. Ndryshimi i këtij qasje mund të përmirësojë raportin mes institucioneve dhe qytetarëve, duke i bërë ata më të tillë të dinim që vetëm strukturat e miratuara nuk janë mjaftueshëm të mjaftueshme për të qenë të drejtë dhe të pranuara nga shoqëria në përmbledhjen e përgjithshme.**

Burimet: VOAL — Voice of Albanians; Fjala (klaster 2 outlets).