Anatomia e 7 qershorit: Vetëvendosja sundon, LDK-ja shpërbëhet

PRISHTINË — Më 27 qershor, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mbylli kapitullin e fundit teknik të zgjedhjeve të parakohshme: shpalljen e rezultateve përfundimtare. Rruga u hap vetëm pasi Gjykata Supreme rrëzoi ankesat e dy kandidatëve të PDK-së, Bekim Haxhiut dhe Qëndrim Kryeziut, që kishin kërkuar rishikim të procesit. Me certifikimin, numrat e 7 qershorit u bënë zyrtarë — dhe bashkë me ta, edhe një hartë e re e pushtetit në Kosovë.

Numrat janë të qartë. Lëvizja Vetëvendosje del e para me 47.13% të votave, një avantazh që asnjë kundërshtar nuk i afrohet. PDK-ja renditet e dyta me 19.44%, Lidhja Demokratike e Kosovës e treta me 16.69%, dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) mbyll listën e partive kryesore me 6.74%. Por një rezultat zgjedhor lexohet rrallë te fituesi. Tregimi i vërtetë i kësaj nate është te ata që humbën — dhe te mënyra se si po e bartin humbjen.

Fitorja që zbraz hapësirën

Për Albin Kurtin, certifikimi është thjesht "hapi i fundit përpara nisjes së diskutimeve për formimin e institucioneve". Pas tij vjen pjesa e vështirë: konstituimi i legjislaturës së 11-të, formimi i qeverisë dhe zgjedhja e presidentit të ri. Edhe me 47%, asnjë nga këto nuk është automatik; secili kërkon shumica që numri i parë nuk i jep vetvetiu. Mandati i Vetëvendosjes është i thellë, por jo i pakushtëzuar.

Dhe pikërisht këtu nis pyetja që një redaksi skeptike nuk mund ta shmangë: çfarë do të thotë për një demokraci kur partia në pushtet sundon me gati gjysmën e votave dhe opozita përballë saj është e copëtuar? Një opozitë e dobët nuk është lajm i mirë për qeverisjen — ajo heq presionin që e mban pushtetin të përgjegjshëm. Dominimi i sotëm i Vetëvendosjes matet po aq nga forca e vet sa nga boshllëku përballë.

LDK-ja: kriza që nuk është më e një nate

Asnjë parti nuk e ndien këtë boshllëk më rëndë se LDK-ja. Brenda pak ditësh nga vota, degët e Lidhjes Demokratike në Prishtinë, Pejë dhe Lipjan kërkuan dorëheqjen e kryetarit Lumir Abdixhiku. Dega në Rahovec shkoi më tej: pas një mbledhjeje më 26 qershor, kërkoi me unanimitet zgjedhje "në të gjitha nivelet", nga nëndegët deri te kreu i partisë, duke i cilësuar rezultatet "të dobëta" si në komunë ashtu edhe në Republikë. Arben Gashi, një ndër zërat e brendshëm, e formuloi ashpër: kur një parti humbet besimin e shumicës, ajo duhet të rifillojë me legjitimitet dhe udhëheqje të reja.

Analisti Florim Zeqa e vendos pakënaqësinë në kontekstin e duhur. Sipas tij, humbja në një palë zgjedhje nuk e justifikon kërkesën për dorëheqje — por kur humbjet vijnë njëra pas tjetrës, kriza bëhet strukturore. Zeqa paralajmëron se brenda LDK-së veprojnë "shumë klane", të cilat mund ta çojnë partinë drejt një "ndarjeje fatale". Ndërkohë, kryetari Abdixhiku dhe ish-presidentja Vjosa Osmani zgjodhën një turne falënderimesh nëpër strukturat lokale — në Ferizaj, mes të tjerash — një gjuhë mirënjohjeje që tingëllon më shumë si mbrojtje sesa si llogaridhënie.

Gashi e mbrojti rëndësinë e partisë me një frazë që ia vlen të peshohet: "LDK-ja është më shumë se një parti. Është tradita politike që i ka vu themelet Republikës." Kjo është e vërtetë historikisht — dhe pikërisht prandaj kriza e saj është më shumë se një llogari e brendshme partiake. Kur partia që doli nga lëvizja paqësore e Ibrahim Rugovës lufton për ekzistencën, në lojë është një trashëgimi e tërë politike, jo thjesht një karrige kryetari. Por trashëgimia nuk fitohet me nostalgji; ajo ose rinovohet, ose tretet në klane.

Aleanca dhe ngushëllimi i dy mijë votave

Te krahu tjetër i opozitës, Aleanca (AAK) e lexon natën ndryshe. Deputeti i zgjedhur Besnik Tahiri e quan rezultatin "sukses", duke theksuar kalimin e qetë të udhëheqjes nga themeluesi Ramush Haradinaj te Ardian Gjini. Sipas tij, partia e pati mandatin e tetë "në dorë", por e humbi pasi u numëruan votat e diasporës — vetëm rreth dy mijë vota larg. Është një kornizë partiake, dhe duhet lexuar si e tillë: 6.74% mbetet 6.74%, dhe një mandat i humbur për dy mijë vota është po aq humbje sa fitore e munguar. Megjithatë, krahasuar me shpërbërjen e LDK-së, edhe një tranzicion udhëheqjeje pa plasaritje është një lloj stabiliteti.

Çfarë vjen tani

Certifikimi nuk mbyll asgjë; ai hap fazën më delikate. Shpërndarja e mandateve, negociatat për qeverinë dhe zgjedhja e presidentit do të vënë në provë nëse avantazhi i Vetëvendosjes përkthehet në qeverisje të qëndrueshme — apo në një pushtet pa kundërpeshë. Për opozitën, pyetja është më ekzistenciale: a do të jetë 7 qershori momenti kur LDK-ja dhe rivalët e saj u rindërtuan, apo nata kur Kosova mësoi të jetojë me një opozitë që flet më shumë me veten sesa me qytetarin?

— Redaksia ZHURMA