Përfaqësimi i grave në Kuvend dhe institucione

Një auditim i performancës i ndërmarrë nga Enti Shtetëror për Auditim, i përqendruar te çështja e grave lidere në politikë, Kuvend dhe funksionet e menaxhimit në organet qendrore të qeverisjes, ka nxjerrë në pah se mungojnë politika dhe masa të mirëfillta për të forcuar rolin e tyre drejtues. Vlerësimi zyrtar ka përfshirë harkun kohor nga viti 2020 deri në vitin 2024, ndërkohë që zhvillime të caktuara u ndoqën deri në momentin e raportimit.

Sipas të dhënave të dalasdelura nga ky institucion, ndonëse gjinia femërore përbën 57.5 për qind të totalit prej 110.885 të punësuarve në sektorin publik, burrat vazhdojnë të marrin më shpesh detyra udhëheqëse. Kjo tregon qartë se një prani më e lartë e grave në administratë nuk përkthehet automatikisht në mundësi të barabarta për të mbajtur pozicione vendimmarrëse. Analiza thekson se kuota e detyrueshme me ligj për gjininë e nën-përfaqësuar ndikon drejtpërdrejt në pjesëmarrjen e deputeteve.

Gjatë periudhës 2007 deri në 2024, përqindja e femrave në parlament ka lëvizur midis 30 dhe 43 për qind, duke arritur në 39.2 për qind gjatë vitit 2024. Me këtë tregues, vendi ynë lë pas 83 për qind të shteteve anëtare të Bashkimit Evropian për sa i përket numrit të grave në pushtetin ligjvënës, ndërsa renditet në vendin e parë në krahasim me shtetet e rajonit që nuk janë pjesë e Unionit. Megjithatë, që nga themelimi i Kuvendit të parë në vitin 1991 e deri në vitin 2024, asnjë grua nuk ka arritur të zgjidhet në krye të këtij institucioni.

Në përbërjen e tanishme parlamentare ekziston një nënkryetare, ndërsa Rregullorja e Punës e miratuar në vitin 2023 solli një risi pozitive duke parashikuar që të paktën njëri nga nënkryetarët t'i përkasë gjinisë së nën-përfaqësuar. Nga ana tjetër, situata paraqitet ndryshe në organet ekzekutive. Ligji për Qeverinë dhe Rregullorja e Punës nuk vënë kritere të qarta për të siguruar balancën gjinore gjatë procesit të caktimit apo emërimit të ministrave. Ndryshe nga parlamenti ku zbatimi i kuotës është i detyrueshëm, përbërja e kabinetit qeveritar varet tërësisht nga propozimet e kryeministrit.

Vitet e fundit, më konkretisht nga 2014 deri në 2024, gratë kanë mbajtur nga 14 deri në 31 për qind të posteve ministrore, ndërsa përqindja e zëvendësministreve ka lëvizur nga 7 deri në 25 për qind. Dokumenti i auditimit përfshin edhe aspekte të tjera të funksionimit të organeve qendrore dhe trajton sfidat me të cilat ballafaqohen përfaqësueset e gjinisë femërore në jetën politike dhe institucionale të vendit.

Burimet: Almakos; Shenja; Albeu; Bota Sot; Telegrafi (klaster 5 outlets).