Pse po zbrazen shkollat në Kosovë dhe çfarë tregojnë shifrat e regjistrimit?
Rënia e natalitetit dhe emigrimi kanë shkaktuar një rënie prej 28.5% të nxënësve në 13 vjet.
PRISHTINË — Njohës të arsimit në Kosovë paralajmërojnë se trendi demografik po zbraz shkollat dhe universitetet, duke kërkuar ndryshime urgjente në politikat arsimore. Ish-zëvendësministri i Arsimit, Dukagjin Pupovci, e sheh këtë si një "trend të pandalshëm" me pasoja afatgjata.
Pupovci, në një intervistë për Ekonomia Online, ka cituar shifrat e regjistrimit të popullsisë. "Nëse krahasohen rezultatet e regjistrimit të vitit 2011 edhe 2024, numri i nxënësve në arsimin parauniversitar ka rënë diku prej 28.5%." Ai thekson se kjo rënie është rezultat i zvogëlimit të natalitetit, me emigrimin që luan një rol më të vogël.
Trendi ndikon edhe në arsimin e lartë, por me një nuancë tjetër. "Diku vetëm rreth 65% e djemve që përfundojnë maturën vazhdojnë studimet universitare," thotë Pupovci, duke sugjeruar një humbje të interesimit, sidomos tek meshkujt. Kjo situatë kërkon përshtatje të programeve universitare.
Për të përballuar rënien, Pupovci propozon dy masa kryesore. E para është racionalizimi i rrjetit të shkollave. "Ka mbetur një numër prej pothuajse 200-250 shkolla që janë shumë të vogla për të funksionuar si të pavarura," shpjegon ai, duke shtuar se këto duhen integruar me shkolla të afërta. E dyta është përmirësimi i cilësisë së mësimit.
Në arsimin e lartë, posaçërisht në sektorin publik, ai kërkon racionalizimin e programeve. "Ne për momentin kemi pesë fakultete juridike dhe pesë ekonomike vetëm në sektorin publik," thotë Pupovci, duke vënë në dyshim nevojën për kaq shumë programe kur numri i studentëve po zvogëlohet.
Rënia e natalitetit ka pasoja edhe përtej arsimit. Pupovci paralajmëron se do të ndikojë në tregun e punës dhe zhvillimin ekonomik. "Shkaktohen probleme sepse numri më i madh i pensionistëve varet nga një numër më i vogël i atyre që punojnë," thotë ai, duke parë mundësinë e ardhshme të hapjes së kufijve për imigracion.
Drejtori ekzekutiv i Institutit "EdGuard", Rinor Qehaja, ka kritikuar institucionet se nuk kanë reaguar në kohë për t'iu përshtatur këtij trendi. Ekspertët theksojnë se masat mbështetëse për lehonat nuk pritet të rrisin dukshëm natalitetin, dhe shohin në këtë rënie edhe një mundësi për të fokusuar energjitë në cilësi.
Burim: IndeksOnline
— Redaksia ZHURMA