Të dhënat shëndetësore: Si do të mbrohen ato në Maqedoni?

SHKUP — Ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu, ka marrë si shembull sulmin e vitit 2020 ndaj qendrës psikoterapeutike finlandeze „Vastaamo“ për të ilustruar rëndësinë e sigurisë. Sipas tij, vjedhja e dosjeve sensitive të pacientëve dëshmoi se cenimi i privatësisë shkatërron besimin e qytetarëve te sistemi shëndetësor.

Ky incident shërben si pikënisje për shtyllën e pestë të Strategjisë Digjitale Shëndetësore 2026–2030 në Maqedoninë e Veriut. Kjo shtyllë përfshin sigurinë kibernetike, qëndrueshmërinë dhe integrimin evropian. Për këtë arsye, digjitalizimi nuk duhet parë si blerje softuerësh, por si krijim i një infrastrukture kombëtare.

Të dhënat shëndetësore përfshijnë diagnoza, terapi, rreziqe dhe zakone jetësore të pacientëve, duke mbartur ndjeshmëri të lartë njerëzore. Aliu thekson se mbrojtja e tyre nuk duhet të varet nga praktikat e izoluara të institucioneve apo vullneti i individëve, por duhet të jetë pjesë e integruar e sistemit normativ.

Sistemi duhet të garantojë që pacienti të ketë kontroll mbi të dhënat, ndërsa mjeku të ketë qasje në kohë për vendime mjekësore. Kjo marrëdhënie kërkon mekanizma të saktë si enkriptimi, evidentimi i aktiviteteve dhe menaxhimi i pëlqimeve. Çdo qasje duhet të bëhet vetëm nën autorizim dhe përgjegjësi ligjore.

Përveç mbrojtjes nga sulmet, qëndrueshmëria e sistemit nënkupton aftësinë për të funksionuar edhe gjatë defekteve teknike apo krizave. Çdo ndërprerje bllokon komunikimin dhe shtyn kontrollet, duke sjellë pasiguri për pacientët. Për të parandaluar këtë, nevojiten plane të detajuara për vazhdimësinë e punës dhe proceset prioritare.

Ministri kërkon procedura, trajnime të rregullta të ekipeve shëndetësore dhe një kulturë që nuk pret krizën për të menduar për rrezikun. Ky projekt prezantohet teksa shëndetësia në Maqedoni përballet me sfida të shumta infrastrukturore e administrative që kërkojnë ndryshime të thella ligjore e teknike.

Në këtë kuadër, mbrojtja e privatësisë së çdo qytetari mbetet prioriteti kryesor i kësaj nisme shtetërore. Strategjia e re synon të parandalojë rreziqet, duke vendosur standarde të larta për sistemin shëndetësor kombëtar dhe duke ofruar siguri e qëndrueshmëri afatgjatë për të gjithë pacientët në vend.

Burim: Almakos
— Redaksia ZHURMA