Shea: Plani amerikan për sigurinë evropiane mund të sjellë sfida të reja për Kosovën

Prania e NATO-s në Kosovë nuk pritet të ndikohet drejtpërdrejt nga ndryshimet e mundshme në sigurinë evropiane, megjithëse perspektiva e vendit për anëtarësim në Aleancë dhe lidhjet e sigurisë me Shtetet e Bashkuara mund të përballen me sfida të reja, sipas vlerësimit të ish-zyrtarit të lartë të NATO-s, Jamie Shea, dhënë për Radion Evropa e Lirë. Uashingtoni ka propozuar një kornizë më të gjerë për sigurinë e Evropës, krahas përpjekjeve për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, ndërsa kjo nismë u prezantua më 5 nëntor nga i dërguari i presidentit Donald Trump, Jared Kushner.

Propozimi amerikan synon të forcojë konsultimet për sigurinë, komunikimin në raste krizash, transparencën ushtarake dhe të krijojë mekanizma për uljen e rrezikut të përshkallëzimit të tensioneve, duke ardhur në prag të bisedimeve të planifikuara më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dabi midis SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë. Presidenti Donald Trump ka lënë të kuptohet se këto përpjekje diplomatike mund të shtrihen përtej Ukrainës dhe të përfshijnë sigurinë e Evropës. Nga ana e saj, zëdhënësja e NATO-s, Allison Hart, konfirmoi se përfaqësues të NATO-s, SHBA-së, Ukrainës, vendeve evropiane dhe Bashkimit Evropian u takuan më 5 nëntor në Bruksel për t'i dhënë fund luftës, ndërsa institucioni nuk dha përgjigje të drejtpërdrejtë nëse Kosova apo KFOR-i ishin pjesë e diskutimeve, duke shtuar se nuk ka informacione të tjera për të ndarë.

Për Shean, misioni i KFOR-it në Kosovë nuk pritet të preket nga ndryshimet e mundshme, për shkak të mandatit dhe natyrës paqeruajtëse, pasi ai vepron në bazë të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e cila u miratua në vitin 1999 edhe me votën e Rusisë. Duke shpjeguar arsyet, ai thekson se «Moska e vlerëson faktin që KFOR-i është atje kryesisht për të mbrojtur komunitetin serb të Kosovës», ndërsa Rusia synon të kufizojë praninë e forcave të NATO-s me armatim të rëndë në Evropën Qendrore dhe Lindore dhe misioni paqeruajtës nuk bën pjesë në këtë kategori. I vendosur pas përfundimit të luftës për të ruajtur një mjedis të sigurt dhe lirinë e lëvizjes për të gjitha komunitetet, ky mision numëron rreth 4.700 ushtarë pas përforcimit të pranisë në vitin 2023 për shkak të tensioneve në veri.

Përmirësimi i sigurisë ka hapur rrugën për një përshtatje graduale të numrit të trupave, ku në qershor Aleanca paralajmëroi synimin për t’iu kthyer niveleve të mëparshme në varësi të kushteve në terren, ndërsa sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka përmendur si objektiv një prani prej rreth 3.000 deri në 3.500 ushtarësh. Megjithatë, sipas ish-zyrtarit të lartë, zgjerimi i NATO-s mbetet fusha ku mund të shfaqen pasoja për Kosovën, duke qenë se Rusia kundërshton prej kohësh zgjerimin e Aleancës dhe në dhjetor të vitit 2021 kërkoi garanci që NATO-ja të mos pranonte anëtarë të rinj dhe të kufizonte praninë e saj. Ndërkohë, Jared Kushner ka theksuar se NATO-ja duhet të mbetet në qendër të mbrojtjes kolektive evropiane dhe asnjë shtet nuk duhet të ketë të drejtë vetoje mbi zgjedhjet e sigurisë apo aleancat e një vendi tjetër.