Kush do të paguajë koston e reformës pensionales në Maqedoni?

— Punonjësit aktualë të tregut të punës në Maqedoni të Veriut mund të përballen me një rënie të vlerave të pensioneve të tyre, deri në pikën ku ato të mos arrijnë as nivelin e pensionit minimal të paguar nga fondi shtetëror. Këto paralajmërime vijnë nga guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Sllaveski, dhe kryeministri Hristijan Mickoski, të cilët kanë ngritur alarmet për qëndrueshmërinë e sistemit pensional.

Kjo situatë ka shkaktuar reagime të forta në qarqet e biznesit dhe sindikatave, pasi deklaratat e zyrtarëve shihen si një formë frikësimi për të siguruar terrenin politik për ndryshime të mundshme. Ekonomistët theksują se këto paralajmërime duhet të shoqërohen me argumente të sakta dhe zgjidhje konkrete, në vend të thjesht paralajmërimeve të paqarta.

Sipas ekonomistit Sllobodan Najdovski, Qeveria përballet me tri skenarë kryesorë për të zgjidhur krizën. I pari është mbulimi i deficitit të Fondit të Sigurimit Pensional dhe Invalidor (FSPIM) me mjete buxhetore, gjë që do të rriste deficitin e shtetit. Skenarët e dyrtë dhe të tretë parashikojnë rritjen e moshës së pensionimit ose rritjen e përqindjes së kontributeve që paguhen sot.

Të dhënat e Agjencisë për Mbikëqyrjen e Sigurimit Pensional me Financim Kapital (MAPAS) tregojnë se tre fondet pensionale administrojnë gjithsej 3.057.467.532 euro për 630.396 të siguruar. Edhe pse numri i të siguruarve dhe shumat e mjeteve janë në rritje, stabiliteti afatgjatë mbetet i dyshimtë pa një reformë thelbësore.

Raportet e MAPAS-it indikojnë se gjatë vitit 2025 mjetet totale të fondeve të detyrueshme u rritën me 15,65%, ndërsa fondet vullnetare shënuan një rritje prej 15,84%. Pjesëmarrja e këtyre fondeve në Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB) ka arritur 18,53%, duke treguar se kursimet e qytetarëve përbëjnë një vlerë ekonomike masive.

Analistët sugjerojnë se Ministria e Financave tashmë po përgatit terrenin për rritjen e moshës së pensionimit, një hap që konsiderohet si më i mundshmi politikisht. Megjithatë, ekziston një skepticizëm i madh nëse Qeveria aktuale do të guxojë të ndërmarrë një reformë të thelbshme për të shmangur skenarin e pensioneve të ulëta.

Sistemi me shtyllën e dytë pensionale, i vendosur në vitin 2000 me mbështetjen e Bankës Botërore, kishte për qëllim sigurimin e stabilitetit afatgjatë. Sot, revizorët kanë evidentuar vështirësitë e Fondit Shtetëror, duke e bërë të pamundur pagesat e rregullta pa transferimet e vazhdueshme nga buxheti i shtetit.

Burim: Portalb
— Redaksia ZHURMA