Pse Enver Hoxha pengoi arrestimin e Ismail Kadaresë?
Qemal Lame pretendon se ka shkruar dy herë Enver Hoxhës për të ndalur arrestimin e Kadaresë dhe ai ka reflektuar për të mbrojtur veten, sepse libri "Dimri i vetmisë së madhe" e kishte figurën kryesore Enverin.
TIRANË — Ish-kryetari i Hetuesisë së Përgjithshme, Qemal Lame, rrëfen në Top Channel se ka ndërhyrë drejtpërdrejt te Enver Hoxha dy herë për të penguar arrestimin e Ismail Kadaresë, duke argumentuar që goditja e shkrimtarit do të godiste vetë Hoxhën, për të cilin libri "Dimri i vetmisë së madhe" ishte monument me figurën kryesore të tij.
Lame, që drejtoi Hetuesinë në vitet 1982–1992, uインタビستua nga Monika Stafa për emisionin "Exclusive", duke portretizuar veten si jurist që u përpoq të zbuste urdhrat ekstremë të Byrosë Politike. Ai tregon se Sigurimi i Shtetit kishte ngritur presion mbi Kadarë dhe se kishte tentativë për arrestimin e tij si pjesë e çfarë ai quan "komplotin e Mehmet Shehut".
Sipas Lames, ai mori iniciativën të takohej me Kadarën për t'i dhënë mbështetje, por takimi nuk u realizua sepse shkrimtari kishte nisur për Francë. Lame pretendoi pastaj të ketë kontaktuar Hoxhën me anë të telefonatës, duke i kërkuar ta ndalojë goditjen.
Hoxha, sipas rrëfimit, ka reflektuar "pikërisht sepse Enveri donte të mbronte veten e tij". Lame shpjegon se Kadarja kishte bërë "shërbim të madh për letërsinë dhe kulturën" dhe se libri i tij e kishte figurën kryesore Enverin, duke bërë arrestimin e tij një rrezik direkte për imazhin e diktatorit.
Lame lidh episodin me kontekstin e gjerë të periudhës: arrestimi i Kadaresë do të ishte pjesë e një veprimtarie të plotë politike, ekonomike, shoqërore dhe kulturore që Mehmet Shehu donte të zhvillonte. Kjo thekson se presioni mbi intelectualët ishte instrument i lutjeve të fuqisë brenda regjimit.
Ndërsa Lame përpoqet të paraqitet si një zë që ka kërkuar të zbatonte ligjin ndër urdhrat ekstremë, ai nuk pranon fajësinë personale për dëmet e shkaktuara nga aparati i cili e drejtoi. Ai rrëfen "sekretet e regjimit" duke mbetur në pozicionin e analistit, jo të përballësuarit.
Dëshmia e një ish-kryetari të Hetuesisë çel pyetje të rënda për përgjegjësinë historike: sa mënyra e interventionit të Lames ishte e vërtetë e izoluar, a ishte pjesë e një mekanizmi më të gjerë të mbrojtjes së figurave të caktuara nga regjimi? Rrëfimi mbetet një dokument i rrebë për kuptimin e limitave të fuqisë absolute.
Lexo edhe: Ismail Kadare: shkrimtari që e nxori imagjinatën shqiptare në botë (1936–2024) — eksponati i plotë.
Burim: Top Channel
— Redaksia ZHURMA